پیشروی امپراتورمآبانه امارات در آفریقا

بخش سوم

فایننشال تایمز گفت:

«تعامل ما [با آفریقا] معامله‌محور نیست؛ بلکه بر اساس ارزش‌های مشترک و چشم‌اندازی برای توسعه پایدار و رشد فراگیر هدایت می‌شود.»

این مقام همچنین روابط امارات با آفریقا را رابطه‌ای مبتنی بر «اعتماد متقابل، احترام و چشم‌اندازی مشترک برای آینده‌ای شکوفاتر برای ملت‌های ما» توصیف کرد.

با این حال، در بخش‌هایی از قاره آفریقا، درباره انگیزه‌های امارات و اهرم فشاری که این کشور از طریق تجارت، سرمایه‌گذاری، بدهی و همکاری‌های امنیتی غیرشفاف با دولت‌هایی با درجات مختلفی از سابقه اقتدارگرایی به دست آورده است، نگرانی‌هایی وجود دارد.

مهاری تادله مارو، پژوهشگر اتیوپیایی و کارشناس باسابقه صلح و امنیت منطقه‌ای، می‌گوید:

«باید محدودیت‌های توان و اختیار آفریقا برای تعیین سرنوشت خود را درک کرد. منابعی که [امارات] به کار می‌گیرد، بسیار عظیم هستند.»

او همچنین می‌گوید کمک‌ها و حمایت‌های مالی سخاوتمندانه امارات فراتر از روابط رسمی با دولت‌هاست و در برخی موارد، به شیوه‌هایی گسترش یافته که موجب بی‌ثباتی می‌شوند.

به‌ویژه در شاخ آفریقا و شرق آفریقا، امارات با گروه‌های مسلح غیردولتی در زمینه تأمین سلاح و قاچاق طلای غیرقانونی همکاری کرده است.

بر اساس برآوردهای سازمان Swissaid، هر سال نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار طلای استخراج‌شده توسط معدن‌کاران سنتی و کوچک‌مقیاس از آفریقا به دبی صادر می‌شود، بدون اینکه این صادرات به‌طور رسمی اظهار شود.

به بیان دیگر، در حالی که طلا در یک جهت جریان داشته، سلاح در جهت مخالف حرکت کرده است.

طی دو سال گذشته، کارشناسان سازمان ملل، سازمان‌های اطلاعاتی غربی، متخصصان ردیابی پروازها و گروه‌های حقوق بشری، شواهد گسترده‌ای درباره خطوط تأمین تسلیحاتی که به شعله‌ور ماندن جنگ داخلی سودان کمک می‌کنند جمع‌آوری کرده‌اند.

این شواهد شامل باندهای فرود، پایگاه‌های نظامی و پایگاه‌های دریایی در سواحل دریای سرخ و همچنین در دیگر کشورهای آفریقایی متحد امارات است؛ مراکزی که ابوظبی از آن‌ها برای عملیات مخفیانه انتقال و قاچاق سلاح استفاده می‌کند.

امارات با استفاده از این شبکه، به تبدیل نیروهای پشتیبانی سریع سودان (RSF) ــ که زمانی تسلیحات محدودی در اختیار داشتند ــ به یک نیروی شبه‌نظامی مجهز و قدرتمند کمک کرده است؛ نیرویی که سازمان ملل، آمریکا و گروه‌های حقوق بشری آن را به ارتکاب جنایت‌های پاکسازی قومی و نسل‌کشی علیه گروه‌های غیربومی عرب متهم کرده‌اند.

RSF اکنون به پهپادهای پیشرفته، سامانه‌های پدافند هوایی و ناوگان خودروهای زرهی نفربر مجهز است.

کارگران در هنگام غروب، محموله‌های کمک‌رسانی با برچسب «کمک‌های امارات متحده عربی» (UAE AID) و «سازمان جهانی بهداشت» (WHO) را در یک هواپیمای باری عازم سودان بارگیری می‌کنند.

ابوظبی نگرانی‌های خود درباره افزایش نفوذ نیروهای اسلام‌گرا در شاخ آفریقا را پنهان نمی‌کند و با طیف گسترده‌ای از دولت‌های منطقه، توافق‌های امنیتی دارد. با این حال، سخنگوی دولت امارات می‌گوید: «امارات متحده عربی هیچ‌گونه حمایت نظامی یا مالی از هیچ‌یک از طرف‌های درگیر در جنگ سودان ارائه نکرده و ارائه نمی‌کند.»

با این حال، بسیاری در قاره آفریقا میان منافع اقتصادی رو‌به‌رشد امارات در منطقه و مداخله‌گرایی نظامی این کشور ارتباط می‌بینند.

یکی از رهبران ارشد مسلمان در غرب آفریقا، که مانند بسیاری از چهره‌های سرشناس این قاره به دلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی، تمایلی به صحبت علنی نداشت، می‌گوید:

«برخلاف چین، امارات ــ به‌ویژه ابوظبی ــ به شکلی منفی خود را وارد سیاست آفریقا کرده است.»

یکی از روشن‌ترین نمونه‌های پیوند میان جاه‌طلبی تجاری و گسترش قدرت سیاسی-نظامی، بندر بِربِره در سومالی‌لند است.

این بندر از زمان یونان باستان محل رقابت امپراتوری‌های مختلف بوده و مدت‌هاست به دلیل موقعیت استراتژیک خود در یکی از پرترددترین مسیرهای دریایی جهان، یعنی خلیج عدن، ارزش زیادی داشته است.

ویلاهای فرسوده عثمانی، توپ‌های بریتانیایی در ساحل و یک باند فرود ۴.۲ کیلومتری که شوروی ساخته است، همگی گواهی بر علاقه و حضور قدرت‌های امپراتوری گذشته در این منطقه هستند.

اما بر فراز این آثار تاریخی، نشانه‌ای از یک قدرت جدیدتر خودنمایی می‌کند: ردیفی عظیم از جرثقیل‌های بارگیری و تخلیه کشتی به ساحل که شرکت چندملیتی لجستیکی DP World، متعلق به دولت دبی، در اسکله‌های بندر نصب کرده است.

این تجهیزات بخشی از یک سرمایه‌گذاری ۴۵۰ میلیون دلاری هستند که از رویکردی موسوم به «Field of Dreams» ــ نام‌گذاری‌شده بر اساس فیلم هالیوودی به همین نام ــ پیروی می‌کند؛ یعنی ابتدا زیرساخت‌ها را می‌سازند و امیدوارند که بعداً تقاضا به دنبال آن ایجاد شود.