پیشروی امپراتورمآبانه امارات در آفریقا

بخش اول

این یکی از بزرگ‌ترین سرقت‌های طلا در تاریخ جهان بود که در نخستین روزهای جنگ داخلی سودان در آوریل ۲۰۲۳ انجام شد.

در حالی که نیروهای شبه‌نظامی با متحدان سابق خود در ارتش سودان می‌جنگیدند، کنترل پالایشگاه طلای دولتی در خارطوم را به دست گرفتند و وارد بانک مرکزی شدند. دست‌کم ۱.۵ تن شمش طلا به ارزش حدود ۱۰۰ میلیون دلار در آن زمان به سرقت رفت. همچنین جواهراتی که از صندوق‌های امانات بانک‌های تجاری غارت شده بود نیز به سرقت رفت.

یک شاهد که روایت او توسط سه فرد دیگر آشنا با این عملیات تأیید شده است، می‌گوید نیروهای شبه‌نظامی نیروهای پشتیبانی سریع (RSF) طلا را از مرزها عبور دادند و از جمله آن را به کشورهای همسایه، یعنی چاد و سودان جنوبی منتقل کردند. نیروهای RSF دست داشتن در این ماجرا را رد می‌کنند و جزئیات این سرقت همچنان مورد اختلاف است.

اما اینکه بخش قابل‌توجهی از این طلا بعداً به کجا رفت، چندان رازآلود نیست: در فرودگاه بین‌المللی پایتخت سودان جنوبی، جوبا، طلاها به هواپیماهایی منتقل شدند که مقصدشان امارات متحده عربی بود.

این فرد مطلع می‌گوید:

«اماراتی‌ها هواپیماهای باری می‌فرستادند؛ گاهی هواپیماهای غیرنظامی و گاهی نظامی، تا طلا را بارگیری و منتقل کنند.»

نقش امارات متحده عربی در این ماجرا، جایگاه محوری این کشور حاشیه خلیج فارس را به‌عنوان مرکز سرمایه‌های برون‌مرزی آفریقا و همچنین مهم‌ترین قدرت خارجی‌ای که طی یک دهه گذشته بیشترین تأثیر را در این قاره گذاشته است، برجسته می‌کند.

این کشور کوچک بیابانی، تحت رهبری حاکم مستبد خود، شیخ محمد بن زاید آل نهیان، معروف به MBZ، با سرعتی چشمگیر سرمایه‌گذاری، نفوذ سیاسی و تجهیزات نظامی خود را در سراسر آفریقا گسترش داده است؛ تلاشی برای بهره‌برداری از تجارت و منابع این قاره و آماده‌شدن برای آینده‌ای پس از نفت.

از امارت تا امپراتوری

گستره قدرت و نفوذ امارات متحده عربی سراسر قاره آفریقا را دربر گرفته است؛ از بندرها گرفته تا پروژه‌های انرژی سبز و مزارع کشاورزی در مقیاس صنعتی. این کشور برای تقویت امنیت غذایی خود، میلیون‌ها هکتار زمین کشاورزی را اجاره کرده است. همچنین از جمهوری دموکراتیک کنگو گرفته تا گینه، حقوق بهره‌برداری از معادن را به دست آورده تا مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای گذار به انرژی‌های پاک و همچنین بخش دفاعیِ رو‌به‌رشد خود را تأمین کند.

سرعت گسترش نفوذ امارات و بلندپروازی‌های امپراتورمآبانه این کشور در دوران رهبری محمد بن زاید (MBZ)، سیاست‌گذاران آفریقایی را غافلگیر کرده است. این روند را می‌توان، از نظر بسیاری، مهم‌ترین تغییر ژئوپلیتیکی در آفریقا از زمان آغاز تلاش چین برای نزدیک‌شدن به این قاره دانست؛ تلاشی که در آغاز هزاره جدید و از طریق ترکیبی از وام‌ها، پروژه‌های زیرساختی و قراردادهای معدنی آغاز شد.

اما این تعامل بهایی نیز دارد. امارات در حال ایجاد شبکه‌ای پیچیده از پیوندهای تجاری، صنعتی و نظامی است؛ پیوندهایی که گاهی به تقویت حاکمیت کشورهای شکننده کمک می‌کنند، اما در مواردی نیز آن را تضعیف می‌کنند — و بارزترین نمونه آن، سودانِ جنگ‌زده است.