رافائل گروسی: نمیشود عضوNPT بود و تعهدات را نادیده گرفت
رافائل گروسی: نمیشود عضوNPT بود و تعهدات را نادیده گرفت
به گزارش ایرانگیت، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با هشدار نسبت به پیامدهای کاهش همکاری تهران با بازرسان سازمان ملل، از ایران خواست تا تعامل خود با آژانس را «بهطور جدی ارتقا دهد».
این هشدار در حالی مطرح میشود که پس از حملات اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای ایران و فعال شدن دوباره تحریمهای شورای امنیت، روابط میان تهران و آژانس در یکی از پرتنشترین مقاطع سالهای اخیر قرار گرفته است.
هشدار آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران برای ارتقای همکاریهای نظارتی
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بار دیگر نسبت به کاهش سطح همکاری ایران با بازرسان سازمان ملل هشدار داد و تأکید کرد که تهران باید برای جلوگیری از افزایش تنش با غرب، همکاری خود را با آژانس «بهطور جدی ارتقا دهد».
رافائل گروسی در گفتوگو با روزنامه فایننشال تایمز، چاپ لندن، با اشاره به محدود شدن دسترسی بازرسان به تأسیسات کلیدی ایران گفت: «نمیشود بگویید “من همچنان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای هستم” اما به تعهدات خود عمل نکنید.»
به گفته او، از زمان وقوع «جنگ دوازدهروزه» میان ایران و اسرائیل، بازرسان آژانس دوازده بار از برخی مراکز هستهای ایران بازدید کردهاند، اما اجازه ورود به تأسیسات راهبردی فردو، نطنز و اصفهان که در جریان حملات آمریکا آسیب دیدند، صادر نشده است.
محدود شدن همکاری ایران با آژانس پس از حملات
پس از حملات اسرائیل و آمریکا، مجلس شورای اسلامی ایران مصوبهای تصویب کرد که بر اساس آن، همکاری با آژانس مشروط به تأیید شورای عالی امنیت ملی شد.
این تصمیم در عمل، فرآیند بازرسیهای منظم و سرزده را متوقف کرده است.
در ماه سپتامبر، تهران با میانجیگری مصر به توافقی تازه با آژانس دست یافت، اما فعال شدن «مکانیسم ماشه» از سوی بریتانیا، فرانسه و آلمان و بازگشت تحریمهای شورای امنیت، باعث شد ایران اعلام کند این توافق دیگر برایش الزامآور نیست.
ابهام درباره سرنوشت اورانیوم غنیشده
به گفته گروسی، اگرچه تأسیسات هستهای ایران در جریان جنگ اخیر خسارات شدیدی متحمل شدهاند، اما وضعیت حدود ۴۰۸ کیلوگرم اورانیوم غنیشده با خلوص نزدیک به سطح تسلیحاتی همچنان نامشخص است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پاسخ به این نگرانی گفته است که این مواد «زیر آوار مدفون» شدهاند.
مدیرکل آژانس تأکید کرده که این ابهام «احساس نیاز فزایندهای به ازسرگیری فوری بازرسیها» ایجاد کرده است و افزود: «ما باید تاکنون بازرسیها را از سر گرفته بودیم.»
استفاده از تصاویر ماهوارهای و فشارهای دیپلماتیک
در غیاب دسترسی میدانی، آژانس از تصاویر ماهوارهای برای ارزیابی وضعیت تأسیسات بمبارانشده استفاده میکند.
گروسی تأکید کرده است که هنوز ضرورتی برای ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت وجود ندارد، اما هشدار داده که «سطح همکاری فعلی نمیتواند پایدار بماند و باید بهطور جدی ارتقا یابد».
واکنشها و چشمانداز دیپلماسی
در سوی دیگر، ایران میگوید به عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، از حق ذاتی غنیسازی اورانیوم برخوردار است. آمریکا اما همچنان خواستار توقف کامل غنیسازی است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تهدید کرده که در صورت بازسازی تأسیسات هستهای ایران، «در مورد اقدام نظامی مجدد درنگ نخواهد کرد». ایران نیز تأکید کرده که غنیسازی را متوقف نخواهد کرد اما آمادگی دارد درباره «تعیین محدودیتهایی» گفتوگو کند.
مواضع تهران و تلاشهای میانجیگرانه
گروسی هفته گذشته گفت که در نزدیکی محل نگهداری ذخایر اورانیوم ایران «فعالیتهایی غیرمعمول» مشاهده شده است، اما در عین حال تأکید کرد که ایران در حال حاضر «بهطور فعال غنیسازی انجام نمیدهد». در سطح دیپلماتیک، قطر و عمان خواستار بازگشت ایران و آمریکا به میز مذاکره شدهاند.
وزیر امور خارجه ایران نیز اظهار داشته است: «هر زمان که آمریکاییها آماده مذاکره از موضع برابر و بر اساس منافع متقابل باشند، ما نیز آماده گفتوگوی غیرمستقیم هستیم. ظاهراً آنها عجلهای ندارند و ما هم نداریم.»
چشمانداز مبهم و موضع رهبر ایران
در همین حال، آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در آستانه سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران گفت اختلاف ایران و ایالات متحده «ذاتی» است و هرگونه همکاری تنها در صورتی قابل بررسی است که واشنگتن «پشتیبانی از اسرائیل را کنار بگذارد، پایگاههایش را از منطقه جمع کند و از دخالت در امور کشورهای منطقه دست بردارد».
در شرایطی که چشمانداز ازسرگیری مذاکرات همچنان تیره است، تهران اخیراً ایالات متحده را «بزرگترین اشاعهدهنده هستهای جهان» خوانده و از شورای امنیت خواسته تا دستور رئیسجمهور آمریکا برای ازسرگیری آزمایشهای هستهای را بررسی کند.
آینده مبهم
تحلیلگران معتقدند که وضعیت فعلی روابط ایران و آژانس در نقطه حساسی قرار دارد. هرگونه تداوم در محدودیتهای نظارتی میتواند به کاهش اعتماد بینالمللی نسبت به ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران منجر شود و احتمال بازگشت پرونده به شورای امنیت را افزایش دهد.
در مقابل، از سرگیری همکاریهای فنی میتواند مسیر دیپلماسی را دوباره فعال کند، بهویژه اگر میانجیگریهای منطقهای با حمایت اروپا و سازمان ملل تقویت شود.
English
View this article in English
