فسادی که سنگ را در چادرملو آب میکند
پشت پرده خریدهای سنگ چادرملو؛ قراردادهای میلیاردی، نسبتهای خانوادگی و پرسشهایی که بیپاسخ ماندهاند.
حمیدرضا عارف فرزند معاون اول رئیس جمهور این روزها تسلط ویژهای بر این بنگاه بزرگ ملی دارد، اما نه بنفع مردم که در راستای منافع خود، گزارش آژانس خبری ایران گیت متمرکز بر یک فقره فساد در این مجموعه ملی و اقتصادی بزرگ است.
اسناد در اختیار، تصویری از شبکهای از قراردادهای خرید سنگ برای شرکت چادرملو ترسیم میکند؛ قراردادهایی که به ادعای منابع مطلع، تنها بخشی از دهها قرارداد مشابه در سالهای اخیر هستند. در میان این اسناد، یک قرارداد خرید ۳۰۰ هزار تن سنگ به چشم میخورد؛ قراردادی که ارزش آن حدود ۱.۵ همت برآورد میشود.
آنچه این قرارداد را از یک معامله معمولی متمایز میکند، صرفاً حجم یا ارزش مالی آن نیست؛ بلکه هویت طرف قرارداد است. بر اساس اسناد و اطلاعات ارائهشده، این قرارداد به برادر اسماعیل دهستانی، معاون سیاسی استاندار یزد، تعلق دارد.
این تنها پرسشی نیست که از دل اسناد بیرون میآید. پرسش اصلی این است که فرآیند انتخاب فروشندگان سنگ در چادرملو چگونه انجام میشود و چه کسانی به این بازار چند هزار میلیارد تومانی دسترسی دارند؟
به گفته منابع آگاه، بخش مهمی از فروشندگان سنگ به چادرملو یا خود از ذینفعان هستند یا به حلقهای از مدیران و چهرههای سیاسی استان یزد و حتی برخی افراد بانفوذ در سطح کشور ارتباط دارند. اگر این ادعاها صحت داشته باشد، موضوع صرفاً یک قرارداد نیست؛ بلکه سازوکار انتخاب تأمینکنندگان و احتمال وجود تعارض منافع در یکی از بزرگترین زنجیرههای خرید مواد اولیه کشور است.
نمونه مورد بررسی نیز از همین منظر قابل توجه است. بر اساس اطلاعات موجود، طرف قرارداد از روستای بنستان، از توابع شهرستان بهاباد در استان یزد است. پرسشی که مطرح میشود این است که یک فروشنده چگونه موفق میشود قراردادی به ارزش تقریبی ۱.۵ همت با یکی از بزرگترین شرکتهای معدنی کشور منعقد کند؟ آیا این قرارداد نتیجه یک رقابت آزاد و فرآیند شفاف بوده یا عوامل دیگری در انتخاب فروشنده نقش داشتهاند؟
بر اساس اطلاعات ارائهشده، روند معمول خرید سنگ در چادرملو از ارائه نمونه آغاز میشود. نمونهها در معدن مورد ارزیابی قرار میگیرند و در صورت تأیید مشخصات فنی، قرارداد خرید منعقد میشود. اما منابع مطلع مدعی هستند که تأیید نهایی و تصمیمگیری درباره خرید، بدون نظر مدیران ارشد حوزه بازرگانی امکانپذیر نیست.
در همین ارتباط، نام علی نصیری، معاون بازرگانی چادرملو، بیش از سایر مدیران مطرح میشود. به گفته این منابع، تقریباً هیچ خرید سنگی بدون تأیید یا هماهنگی وی انجام نمیشود و مدیریت فرآیند تأمین سنگ عملاً در اختیار او قرار دارد. این ادعا نیازمند بررسی دقیق مستندات و فرآیندهای داخلی شرکت است.
در کنار نام علی نصیری، از فرید دهقانی نیز بهعنوان یکی از مدیران مؤثر در ساختار تصمیمگیری خریدهای سنگ یاد میشود. همچنین منابع مدعی هستند که برادر فرید دهقانی در جایگاه واسطه خرید سنگ فعالیت داشته و بخش قابل توجهی از خریدهای سال گذشته چادرملو از مسیر او انجام شده است. در صورت صحت این ادعا، بررسی وجود یا عدم وجود تعارض منافع و رعایت اصول حاکمیت شرکتی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
همزمان، عملکرد مالی شرکت نیز پرسشهای تازهای ایجاد کرده است. صورتهای مالی نشان میدهد سود خالص چادرملو در سهماهه نخست سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۹ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که برخی شرکتهای همگروه از جمله گلگهر عملکرد متفاوتی را تجربه کردهاند. اینکه چه میزان از این کاهش سود به سیاستهای خرید، قیمت مواد اولیه یا سایر عوامل اقتصادی مربوط میشود، موضوعی است که نیازمند بررسی کارشناسی مستقل است.
در کنار همه این موارد، در اطلاعات ارائهشده از حمید عارف نیز نام برده شده و ادعا شده است که این روندها با حمایت او ادامه یافتهاند. این ادعا نیز، مانند سایر موارد، مستلزم بررسی مستندات و تحقیقات نهادهای نظارتی است و بدون رسیدگی رسمی نمیتوان درباره آن نتیجهگیری قطعی داشت.
مجموع این اسناد و ادعاها، مجموعهای از پرسشهای مهم را پیش روی نهادهای نظارتی قرار میدهد: فرآیند انتخاب فروشندگان سنگ در چادرملو چگونه انجام میشود؟ چه نسبتی میان برخی فروشندگان و مدیران یا مسئولان سیاسی وجود دارد؟ آیا تمامی قراردادها از مسیر رقابتی و شفاف منعقد شدهاند؟ و آیا احتمال تعارض منافع یا بهرهمندی اشخاص وابسته از قراردادهای چند هزار میلیارد تومانی وجود دارد؟
English
View this article in English
