زنان سایه‌نشین موساد؛ روایت حضور بی‌سابقه زنان در عملیات‌های مخفی در خاک ایران

زنان سایه‌نشین موساد؛ روایت حضور بی‌سابقه زنان در عملیات‌های مخفی در خاک ایران

زنان سایه‌نشین موساد؛ روایت حضور بی‌سابقه زنان در عملیات‌های مخفی در خاک ایران

به گزارش آژانس خبری ایران‌گِیت افشاگری‌های تازه از عملیات موساد در جنگ ۱۲ روزه با ایران؛ روایت رسمی یا جنگ رسانه‌ای؟

در پی گذشت سه ماه از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران، که به‌عنوان یکی از پرتنش‌ترین تقابل‌های مستقیم در تاریخ روابط دو طرف شناخته می‌شود، رسانه‌های اسرائیلی طی روزهای اخیر موجی از آنچه «گزارش‌های اختصاصی» خوانده‌اند را درباره جزئیات عملیات موساد منتشر کرده‌اند.

انتشار این اطلاعات که اغلب با تاکید بر نقش پررنگ موساد در تضعیف زیرساخت‌های موشکی و هسته‌ای ایران همراه بوده، هم‌زمان واکنش‌هایی متضاد را در سطوح مختلف امنیتی و سیاسی داخل اسرائیل به دنبال داشته است.

گزارش‌های منتشرشده، از جمله گزارش هفته جاری روزنامه جروزالم پست، و همچنین اسناد و اطلاعاتی که از سوی شبکه‌های تلویزیونی ۱۲ و ۱۳ اسرائیل فاش شده‌اند، به بازسازی ابعاد پنهان و تاکتیکی این عملیات پرداخته‌اند.

در این میان، تاکید ویژه‌ای نیز بر مشارکت زنان در ساختارهای عملیاتی موساد و جایگاه آنان در طراحی و اجرای برنامه‌های اطلاعاتی علیه ایران صورت گرفته است.

در روزهای اخیر، رسانه‌های اسرائیلی موجی از آنچه «افشاگری‌های اختصاصی» خوانده‌اند را درباره جزئیات عملیات موساد در جریان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی ایران منتشر کرده‌اند؛ افشاگری‌هایی که نه تنها ابعاد تازه‌ای از فعالیت‌های اطلاعاتی این نهاد را روشن می‌سازد، بلکه رقابت نهادهای امنیتی اسرائیل برای کسب اعتبار عملیات نظامی اخیر را نیز برجسته می‌کند.

جنگ ۱۲ روزه و عملیات‌های فرامرزی موساد

بیش از سه ماه از حملات پرشدت اسرائیل به ایران، که با هدف مقابله با آنچه تهدیدات هسته‌ای و موشکی ایران خوانده شد، صورت گرفت، گذشته است.

این جنگ ۱۲ روزه منجر به کشته شدن صدها تن از نیروهای سپاه پاسداران، از جمله چندین فرمانده ارشد، و همچنین ترور هدفمند حدود ۱۵ دانشمند هسته‌ای شد. افزون بر آن، ده‌ها غیرنظامی نیز در این درگیری‌ها جان خود را از دست دادند.

در همین راستا، روزنامه «جروزالم پست» در گزارشی اختصاصی مدعی شد که ده‌ها زن عضو موساد در این عملیات مشارکت داشته‌اند و نقش‌هایی کلیدی و نظارتی را ایفا کرده‌اند.

گرچه این گزارش به‌طور مشخص جزئیاتی درباره نوع مأموریت‌های این نیروها ارائه نکرد، اما از افزایش نقش زنان در عملیات‌های پنهانی و فرامرزی موساد، به‌ویژه در ارتباط با ایران، سخن گفت.

حضور زنان در خط مقدم عملیات اطلاعاتی

به گفته جروزالم پست، حضور زنان در مأموریت‌های اطلاعاتی موساد در دوره اخیر، در مقایسه با دوره‌های گذشته، افزایش چشمگیری داشته است.

این روزنامه از یکی از مأموران ارشد زن موساد که تنها با حرف اول اسمش (گ. یا جی) معرفی شده یاد کرده و نوشته است که وی با تخصص ویژه در امور ایران، در جذب و هدایت جاسوسان خارجی در سرزمین‌های متخاصم نقش برجسته‌ای ایفا کرده است.

این مأمور، پیش‌تر جایزه «عملیات متهورانه» را از رئیس‌جمهور اسرائیل دریافت کرده و در مراسم رسمی روشن‌کردن شمع‌های سالگرد استقلال اسرائیل در بهار ۲۰۲۴، با چهره‌ای پوشیده، حاضر شده بود.

از این رو، نقش‌آفرینی زنان در سطح تصمیم‌گیری و اجرای مأموریت‌های پیچیده موساد، به یکی از شاخصه‌های جدید این نهاد بدل شده است.

عملیات پیچیده موساد در خاک ایران

در بخش دیگری از گزارش، به نقل از منابع رسانه‌ای اسرائیل، از جمله شبکه ۱۳ تلویزیون این کشور، به‌وجود شبکه‌ای از «یک ارتش کوچک» موساد در داخل ایران اشاره شده است. بر اساس این ادعا، حدود یکصد مأمور حرفه‌ای در خاک ایران مشارکت فعالی در عملیات نظامی اخیر داشته‌اند.

این عملیات، شامل انتقال و مونتاژ تجهیزات پیشرفته برای مقابله با سامانه‌های موشکی ایران بوده و با تکیه بر فناوری‌های پیشرفته، با استفاده از نیروهایی اجرا شده است که برخی از آن‌ها تا پیش از این، هیچ‌گونه تجربه میدانی در چنین عملیات‌هایی نداشته‌اند.

جروزالم پست مدعی است که داوید برنئا، رئیس موساد، با هدایت صدها مأمور در داخل و خارج ایران، عملیات‌هایی دقیق و هماهنگ را به اجرا درآورد.

به نوشته این رسانه، نخستین ضربه موساد در آغاز جنگ به حدی «مؤثر و خیره‌کننده» بود که جمهوری اسلامی تنها از روز دوم توانست واکنش موشکی خود را آغاز کند.

تمرکز اطلاعاتی موساد بر تأسیسات هسته‌ای ایران

رسانه‌های اسرائیلی در کنار گزارش‌های میدانی، به جنبه‌های اطلاعاتی و فنی عملیات نیز پرداخته‌اند. به ادعای این منابع، موساد با دسترسی به محل نگهداری اورانیوم غنی‌شده و دیگر مراکز حساس هسته‌ای ایران، نظارت بر این تأسیسات را افزایش داده است.

هدف از این رصد گسترده، آمادگی برای اقدام دوباره در صورت تلاش جمهوری اسلامی برای احیای برنامه هسته‌ای خود عنوان شده است.

دلایل انتشار افشاگری‌ها و واکنش‌ها در داخل اسرائیل

در پی انتشار این افشاگری‌ها، تحلیلگران و مقامات پیشین امنیتی اسرائیل هشدارهایی درباره پیامدهای چنین اقدامات رسانه‌ای داده‌اند. دامون گلریز، تحلیلگر مسائل ایران، در گفت‌وگویی با رادیو فردا اظهار داشت که انتشار هدفمند این گزارش‌ها در رسانه‌های اسرائیلی، با هدف ایجاد آشوب و ناامنی داخلی در ایران انجام می‌شود.

او این اقدامات را بخشی از یک «جنگ روانی و رسانه‌ای» علیه نظام جمهوری اسلامی ارزیابی کرد.

با این حال، در داخل اسرائیل نیز انتقادهایی نسبت به این رویکرد شکل گرفته است. برخی از مقام‌های پیشین نظامی و امنیتی، از جمله ژنرال ذخیره هرتسی هالوی، رئیس پیشین ستاد کل ارتش، اقدامات داوید برنئا را زیر سؤال برده و گفته‌اند که رئیس موساد، با هدف کسب اعتبار فردی، وارد حوزه‌هایی شده که فراتر از اختیارات او بوده‌اند.

به گفته هالوی، انتشار تصاویر عملیات‌های محرمانه و تبلیغ‌های رسانه‌ای، نشان می‌دهد که منافع شخصی بر منافع ملی ارجح دانسته شده‌اند.

زنان در ساختار موساد: از گذشته تا امروز

نقش زنان در ساختار امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل، ریشه‌دار و تاریخی است. حتی پیش از تأسیس رسمی کشور اسرائیل در سال ۱۹۴۸، زنان در سازمان‌های زیرزمینی نظامی مانند «هاگانا» و «پالماخ» که برای استقلال از بریتانیا می‌جنگیدند، حضوری پررنگ داشتند.

این مشارکت نه‌تنها در زمینه‌های لجستیکی، بلکه در بخش‌های عملیاتی و اطلاعاتی نیز مشهود بود.

با شکل‌گیری موساد، این روند ادامه یافت، اما برای سال‌ها دسترسی زنان به سطوح ارشد این نهاد محدود باقی ماند. با این حال، تحول تدریجی در سیاست‌های منابع انسانی موساد، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، موجب شد تا زنان بتوانند به جایگاه‌های کلیدی و تصمیم‌گیرانه دست یابند.

تا پیش از تابستان ۱۴۰۱، بالاترین مقام یک زن در موساد به الیزا ماگن اختصاص داشت؛ زنی که سال‌ها پیش به عنوان معاون سازمان فعالیت می‌کرد و در اوایل بهار ۲۰۲۴ درگذشت. همچنین، تسیپی لیونی، سیاستمدار برجسته اسرائیلی، خود اذعان کرده که در سال‌های جوانی به مدت چهار سال در موساد خدمت کرده است؛ خدمتی که بعدها از سوی رسانه‌های غربی نیز مورد تأیید قرار گرفت.

تحولات قابل‌توجه در تابستان ۱۴۰۱ رقم خورد؛ زمانی که برای نخستین بار، دو زن به عنوان رؤسای اداره‌های حساس موساد منصوب شدند. فردی با نام اختصاری «الف»، با دو دهه سابقه، ریاست اداره اطلاعات را بر عهده گرفت. در همان زمان، «ک» نیز به عنوان مسئول بخش ایران منصوب شد؛ بخشی استراتژیک که مأموریت آن، طراحی و هماهنگی عملیات موساد علیه تهدیدات متنوع جمهوری اسلامی ایران تعریف شده است. وظیفه او ترکیب عملیات میدانی، فناوری و اطلاعات و ایجاد هماهنگی میان موساد، ارتش و دیگر نهادهای امنیتی اسرائیل بود.

علاوه بر این دو انتصاب مهم، دو زن دیگر نیز در رده معاونت‌های ارشد موساد منصوب شدند. «ح» به عنوان معاون اداره اطلاعات و «ه» در جایگاه معاون منابع انسانی قرار گرفتند. این انتصاب‌ها برای نخستین بار رده‌ای از فرماندهی موساد را با حضور چهار زن شکل داد؛ ساختاری که نشان از تغییر رویکرد و سیاست‌گذاری سازمان نسبت به توانمندی‌های زنان در حوزه اطلاعاتی دارد.

این روند تنها به موساد محدود نمی‌شود. در سازمان امنیت داخلی اسرائیل (شباک) نیز زنان در نقش‌هایی فراتر از تحلیلگری و کارمندی ظاهر شده‌اند.

گزارش‌هایی که از رسانه‌های غربی و منابع محلی منتشر شده، نشان می‌دهد برخی از این زنان در عملیات میدانی، به‌ویژه در کرانه باختری، نقش نیروهای عملیاتی و حتی کماندو را ایفا کرده‌اند. شهادت‌های میدانی فلسطینیان نیز مؤید این موضوع است.

حضور و نفوذ روزافزون زنان در ساختارهای امنیتی و اطلاعاتی اسرائیل، از یک‌سو نشان‌دهنده تغییرات نهادی در نهادهای اطلاعاتی این کشور است و از سوی دیگر، موجب افزایش مشروعیت اجتماعی و بین‌المللی عملکرد این نهادها شده است.

با این حال، گسترش این حضور به‌ویژه در زمینه عملیات‌های فرامرزی، همچنان با چالش‌های امنیتی و حقوقی همراه است که می‌تواند زمینه‌ساز مباحث تازه‌ای در سطح داخلی و بین‌المللی شود.