شکار جاسوسان؛ ایران در تعقیب خیانتکاران داخلی پس از ضربه بزرگ اسرائیل

شکار جاسوسان؛ ایران در تعقیب خیانتکاران داخلی پس از ضربه بزرگ اسرائیل

شکار جاسوسان؛ ایران در تعقیب خیانتکاران داخلی پس از ضربه بزرگ اسرائیل

به گزارش آژانس خبری «ایران گیت»، نفوذ اطلاعاتی اسرائیل در داخل ایران طی جنگ ۱۲ روزه تابستان امسال با شدت و گستردگی بی‌سابقه‌ای به نمایش درآمد.

در مقابل، تهران نیز به موازات این تحولات، عملیات گسترده‌ای را برای جذب نیرو و اجرای عملیات جاسوسی علیه اسرائیل آغاز کرده است.

این رقابت پیچیده و چند لایه در عرصه اطلاعاتی، با وجود تفاوت‌های چشمگیر در سطح تأثیرگذاری و دامنه، اکنون به یکی از حساس‌ترین و پرتنش‌ترین بخش‌های تقابل دو کشور بدل شده و دو طرف را به افزایش تلاش‌ها و اقدامات امنیتی و رسانه‌ای واداشته است.

جنگ سایه‌ها: نبرد اطلاعاتی ایران و اسرائیل در سایه جنگ تابستانی

نفوذ اطلاعاتی اسرائیل در ایران طی جنگ ۱۲ روزه تابستان ۲۰۲۵ به‌طرز بی‌سابقه‌ای نمایان شد، اما در سوی دیگر، جمهوری اسلامی نیز کارزار تهاجمی خود را برای جذب نیرو و اجرای عملیات جاسوسی در داخل اسرائیل کلید زده است.

هرچند این دو کمپین از نظر دامنه، اثربخشی و سطح پیچیدگی قابل قیاس نیستند، اما سطح تهدید تا حدی بود که شاباک، آژانس امنیت داخلی اسرائیل، در اقدامی کم‌سابقه با اداره ملی دیپلماسی عمومی همکاری کرد تا کمپین رسانه‌ای گسترده‌ای را برای هشدار به شهروندان اسرائیلی در خصوص مخاطرات جاسوسی برای ایران راه‌اندازی کند.

در خلال جنگ، به‌نظر می‌رسید اسرائیل ایران را همچون زمین بازی خود در نظر گرفته؛ از طریق شبکه‌ای از منابع ایرانی و غیرایرانی، به جمع‌آوری اطلاعات از تأسیسات هسته‌ای، دانشمندان و مقامات ارشد کشور دست زد و حتی موفق شد عملیات‌هایی را از درون خاک ایران هدایت کند.

پهپادها و موشک‌هایی که در روزهای نخست جنگ از عمق ایران به سمت اهداف مشخص شلیک شدند، حاصل همین نفوذ اطلاعاتی بودند. برخی از این منابع ایرانی حتی در قاچاق تجهیزات پیشرفته نظامی که به منظور تضعیف سامانه‌های پدافند هوایی ایران طراحی شده بود، مشارکت داشتند.

در هفته‌های پس از پایان درگیری، مقامات امنیتی ایران عملیات گسترده‌ای را برای شناسایی و بازداشت جاسوسان داخلی آغاز کردند؛ موجی که با بازداشت ده‌ها تن در شهرهای مختلف همراه بود. هم‌زمان، تهران نیز تلاش کرد توازن را در عرصه اطلاعاتی بازگرداند؛ با فعال‌سازی شبکه‌های نفوذی در اسرائیل که برخی از آنها سال‌ها پیش راه‌اندازی شده بودند.

اگرچه فعالیت‌های ایران در مقایسه با سطح نفوذ اطلاعاتی اسرائیل همچنان در حاشیه قرار دارد، اما شاباک از سال ۲۰۲۰ رشد معناداری در تلاش‌های ایران برای جذب شهروندان اسرائیلی و غیراسرائیلی جهت جاسوسی ثبت کرده است.

برخلاف روش‌های پیچیده اسرائیل، اغلب استخدام‌های ایران از طریق شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و تماس‌های آنلاین انجام می‌گیرد و تمرکز آن بیشتر بر افراد آسیب‌پذیر از نظر مالی است.

ابتدا، مأموریت استخدام‌شدگان ایرانی محدود به جمع‌آوری اطلاعات ابتدایی از پایگاه‌های نظامی، مقامات رسمی و نصب پوسترهای ضدحکومتی در اماکن عمومی بود. در آستانه جنگ، مقامات ایرانی ادعا کردند که موفق به دستیابی به اسناد مهم هسته‌ای اسرائیل شده‌اند.

اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات ایران، با افتخار از «پرونده‌های کامل هسته‌ای» و مدارک مرتبط با ارتباطات اسرائیل با غرب سخن گفت؛ اطلاعاتی که بنا بر ادعای او، قابلیت‌های تهاجمی ایران را تقویت می‌کند.

اما نقطه عطف فعالیت‌های اطلاعاتی ایران در اسرائیل، از اواسط سال ۲۰۲۴ آغاز شد.

پس از حمله موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل در آوریل و پیش از حمله بالستیک ماه اکتبر، مأموریت‌های نیروهای ایرانی وارد مرحله‌ای جدید شد: از جمع‌آوری اطلاعات تا تلاش برای آتش‌سوزی، خرابکاری و حتی ترور دانشمندان، روزنامه‌نگاران و مقامات ارشد نظامی و سیاسی. مقامات اسرائیلی از افزایش چشمگیر طرح‌های ترور سخن گفتند؛ طرح‌هایی که اغلب در آخرین مراحل شناسایی و خنثی شدند.

برخی از این نقشه‌ها تنها ۹ روز پس از جذب نیرو برنامه‌ریزی شده بودند. در موردی دیگر، یک تیم جاسوسی از اتباع آذری‌تبار که بیش از دو سال مشغول فعالیت بودند، زمانی شناسایی شد که از جمع‌آوری اطلاعات نظامی به تعقیب یکی از فرماندهان ارشد نظامی اسرائیل تغییر مأموریت دادند.

مرکز بررسی نقشه‌های خارجی ایران در مؤسسه واشنگتن، تاکنون دست‌کم ۳۱ عملیات برنامه‌ریزی‌شده توسط نیروهای استخدام‌شده ایرانی در خاک اسرائیل را مستند کرده است.

این افراد، علاوه بر جمع‌آوری اطلاعات در مورد مراکز حساس، اقدام به ترسیم گرافیتی و ایجاد آتش‌سوزی در مکان‌های عمومی کردند. با این حال، این تلاش‌ها هنوز به ترور یا حمله هدفمند موفقی در داخل اسرائیل منجر نشده است.

اغلب جذب‌ها از طریق تلگرام، واتس‌اپ و دیگر پلتفرم‌های مجازی انجام شده و متکی بر مشوق‌های مالی بوده‌اند. از میان ۳۱ پرونده ثبت‌شده، در ۲۰ مورد پرداخت‌هایی، غالباً از طریق رمزارز، صورت گرفته است.

بسیاری از عاملان از ارتباط با ایران آگاه بوده یا به آن مشکوک بودند، اما رفتار خود را به عنوان «جاسوسی تمام‌عیار» توجیه نمی‌کردند. در حالی که برخی وظایف ساده‌ای چون نصب پوستر داشتند، برخی دیگر در فعالیت‌های پیشرفته‌تری چون جذب نیرو مشارکت داشتند – گاه حتی اعضای خانواده خود را نیز درگیر کرده بودند.

از جمله شاخص‌ترین پرونده‌ها، می‌توان به دستگیری پدر و پسری به نام باسم و طاهر صفدی، ساکنان روستای دروزی‌نشین مسعده، اشاره کرد که اطلاعات نظامی منطقه جولان را برای نیروی قدس سپاه و از طریق یک روزنامه‌نگار شبکه العالم مستقر در دمشق ارسال می‌کردند.

یکی از جدی‌ترین پرونده‌ها، تلاش برای ترور بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، یوآو گالانت، وزیر دفاع سابق، و رونن بار، رئیس وقت شاباک، در سال ۲۰۲۴ بود.

متهم اصلی، موتی ممان، تاجر مرتبط با ایران و ترکیه، ظاهراً با مقام‌های اطلاعاتی ایران در آنکارا و تهران دیدار کرده و مأموریت‌هایی از جمله شناسایی مأموران موساد برای جذب به عنوان جاسوس دوجانبه و تهدید عوامل ناکام ایرانی را برعهده داشته است. به گفته شاباک، وی پیش از ترک ایران، مبلغ ۵ هزار یورو به‌عنوان هزینه جلسات دریافت کرده بود.

در مجموع، مؤسسه واشنگتن از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵، ۳۹ طرح اطلاعاتی ایران در اسرائیل را شناسایی کرده که در ۳۱ مورد از آن‌ها، شهروندان اسرائیلی دخیل بوده‌اند. برخی پرونده‌ها شامل چندین عامل بوده که تعداد کل درگیرشدگان اسرائیلی را به بیش از ۴۵ نفر می‌رساند.

از میان این افراد، ۳۵ نفر با کیفرخواست مواجه شده‌اند. دامنه سنی عاملان از ۱۳ تا ۷۳ سال متغیر است و بیش از نیمی از آن‌ها در دهه دوم یا سوم زندگی خود قرار داشته‌اند.

این افراد عمدتاً از اقلیت‌های قومی مانند آذری‌ها بوده‌اند و اهدافی چون سامانه گنبد آهنین، مقامات دولتی، بازارهای عمومی، مراکز درمانی، دانشمندان هسته‌ای و پایگاه‌های ارتش را هدف قرار داده‌اند.

خطیب، وزیر اطلاعات ایران، برنامه‌های اطلاعاتی کشورش در اسرائیل را بخشی از راهبرد کلان «جنگ داخلی در خاک دشمن» دانسته و تأکید کرده است: «صهیونیست‌ها باید با راهبرد تجاوز داخلی مقابله کنند، همان‌طور که قدرت موشکی ما آنها را به توقف جنگ واداشت، امروز نیز سازمان‌های اطلاعاتی‌شان مجبور به برگزاری جلسات مقابله با نفوذ شده‌اند.»

در واکنش به این تهدیدات، کمپین «پول آسان، بهای سنگین» از سوی شاباک و اداره دیپلماسی عمومی به راه افتاده است؛ کمپینی هشداردهنده که از طریق رسانه‌های اجتماعی، رادیو و پلتفرم‌های آنلاین پخش می‌شود و به شهروندان یادآور می‌شود که حتی دریافت مبالغ اندک – به‌ویژه حدود ۱۵۰۰ دلار – از ایران می‌تواند پیامدهایی تا ۱۵ سال زندان داشته باشد.

با این حال، کارشناسان اطلاعاتی هشدار می‌دهند که این اقدامات صرفاً نقطه آغاز مبارزه‌ای عمیق‌تر است. آنچه طی سال گذشته مشاهده شده، از نظر دامنه و پیچیدگی، نمایانگر تهدیدی جدی و بی‌سابقه در صحنه جاسوسی ایران در اسرائیل تلقی می‌شود.

در حالی که اسرائیل با دقت و ساختارمندی شبکه‌های نفوذی خود را گسترش می‌دهد، تهران همچنان به جذب نیروهای بی‌تجربه از طریق مجاری آنلاین تکیه دارد.