مکانیسم ماشه فعال شد؛ عراقچی: واکنش ما قاطع خواهد بود

مکانیسم ماشه فعال شد؛ عراقچی: واکنش ما قاطع خواهد بود

مکانیسم ماشه فعال شد؛ عراقچی: واکنش ما قاطع خواهد بود

به گزارش آژانس خبری ایران‌گیت، هم‌زمان با تشدید تنش‌ها میان تهران و سه کشور اروپایی بر سر توافق هسته‌ای ۲۰۱۵، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، از آمادگی مشروط جمهوری اسلامی برای بازگشت به مذاکرات خبر داد.

این اظهارات ساعاتی پس از آن بیان شد که فرانسه، بریتانیا و آلمان رسماً فرآیند بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را از طریق سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» آغاز کردند؛ اقدامی که می‌تواند معادلات سیاسی و دیپلماتیک میان ایران و غرب را وارد مرحله‌ای تازه کند.

بازگشت به دیپلماسی؟ ایران از آمادگی برای مذاکره هسته‌ای سخن می‌گوید؛ اروپا مکانیسم ماشه را فعال کرد

در حالی که تنش‌ها بر سر برنامه هسته‌ای ایران دوباره بالا گرفته، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، از آمادگی تهران برای بازگشت به میز مذاکرات خبر داد. این اعلام در حالی صورت می‌گیرد که سه کشور اروپایی – فرانسه، بریتانیا و آلمان – روند فعال‌سازی مکانیسم ماشه را آغاز کرده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند به بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران منجر شود.

عراقچی در نامه‌ای رسمی به کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نوشت: «ایران آمادگی خود را برای آغاز دوباره مذاکرات دیپلماتیک منصفانه و متوازن اعلام می‌کند، به شرط آنکه طرف‌های مقابل جدیت و حسن‌نیت نشان دهند و از اقداماتی که شانس موفقیت را تضعیف می‌کند، خودداری کنند.»

مکانیسم ماشه؛ ابزاری برای بازگرداندن فشار؟

سه کشور اروپایی در بیانیه‌ای مشترک، ایران را به نقض مفاد توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ (برجام) متهم کرده‌اند؛ توافقی که در ازای کاهش تحریم‌ها، ایران را متعهد به محدودسازی برنامه هسته‌ای‌اش می‌کرد.

این کشورها اعلام کرده‌اند که در راستای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، از همه ابزارهای دیپلماتیک استفاده خواهند کرد، از جمله فعال‌سازی مکانیسم ماشه.

مکانیسم ماشه فرآیندی است که به اعضای برجام اجازه می‌دهد در صورت نقض توافق توسط ایران، خواستار بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل متحد شوند.

روندی که تنها به رأی‌گیری در شورای امنیت نیاز ندارد و به طور خودکار پس از ۳۰ روز می‌تواند تحریم‌ها را احیا کند؛ مگر آنکه شورای امنیت تصمیمی خلاف آن بگیرد.

واکنش تند تهران: «تحریف واقعیت» و «اقدامی غیرقانونی»

در واکنش به این اقدام، عراقچی با ارسال نامه‌ای به دبیرکل و شورای امنیت سازمان ملل، بیانیه کشورهای اروپایی را «تحریف واقعیت‌ها» دانست و آنها را به تلاش برای بازگرداندن «غیرقانونی» تحریم‌ها متهم کرد.

به گفته وی، تهران پیش‌تر و در سال ۲۰۱۸، در پی خروج یک‌جانبه آمریکا از توافق، به صورت رسمی سازوکار حل‌وفصل اختلافات را فعال کرده بود. از این رو، او هرگونه تلاش برای تمدید مفاد قطعنامه ۲۲۳۱ یا بازگرداندن تحریم‌ها را «ناروا» توصیف کرد و هشدار داد که ایران در برابر آن «واکنش قاطع و متناسب» نشان خواهد داد.

زمان‌بندی حساس اروپا؛ روسیه در رأس شورای امنیت

تحلیلگران معتقدند که زمان‌بندی اقدام سه کشور اروپایی نیز حائز اهمیت است.

کشورهای اروپایی تنها تا اواسط اکتبر فرصت داشتند تا پیش از انقضای مفاد قطعنامه ۲۲۳۱، روند بازگرداندن تحریم‌ها را کلید بزنند.

این اقدام همچنین درست پیش از آغاز ریاست دوره‌ای روسیه بر شورای امنیت صورت گرفت؛ کشوری که از متحدان اصلی ایران محسوب می‌شود و احتمال داشت روند را با تاخیر یا ممانعت مواجه کند.

چشم‌انداز مبهم دیپلماسی

با وجود اعلام آمادگی ایران برای بازگشت به گفت‌وگو، فضای مذاکراتی همچنان مبهم و پرتنش است. طرف‌های غربی بارها از عدم شفافیت در برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرده‌اند و هم‌زمان، تهران نیز غرب را به بدعهدی و بی‌عملی در قبال تعهدات برجامی متهم می‌کند.

در چنین شرایطی، بازگشت به مذاکرات نیازمند اراده سیاسی در هر دو سو و ایجاد حداقلی از اعتماد متقابل است؛ امری که در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری دشوار به نظر می‌رسد.

چه می‌شود

آیا پنجره دیپلماسی بار دیگر باز خواهد شد، یا تنش‌ها به نقطه‌ای بی‌بازگشت می‌رسند؟ در حالی که ایران سیگنال‌هایی از تمایل به گفت‌وگو می‌دهد، اقدامات تنبیهی غرب و مکانیسم ماشه می‌تواند شرایط را پیچیده‌تر کرده و مسیر دیپلماتیک را مسدود کند.

آنچه در هفته‌های آینده رخ خواهد داد، می‌تواند سرنوشت یکی از مهم‌ترین توافق‌های بین‌المللی دهه گذشته را رقم بزند.