وضعیت شاخص فلاکت در ایران
آمارهای رسمی بینالمللی حکایت از آن دارد که ایران در سال ۲۰۲۲ بهعنوان هشتمین کشور جهان با بالاترین رکورد شاخص فلاکت ثبت شده است. از طرفی ظرف کمتر از دو دهه، شاخص فلاکت در کشور به بیش از دو برابر رسیده است.
تحقیقات نشان میدهد این رقم در سال گذشتۀ میلادی برای ایران به ۵۷ رسید که بالاترین میزان ثبتشدۀ فلاکت در تاریخ سه دهه گذشتۀ کشور بهشمار میرود. این شاخص در سال ۲۰۲۲ تنها در کشورهای زیمباوه، ونزوئلا، لبنان، سودان، ترکیه، آرژانتین و سورینام بیشتر از ایران است.
اما این اولین بار نیست که ایران در ردیفهای بالایی جدول ردهبندی فلاکت در جهان جا میگیرد. بررسی دادههای صندوق بینالمللی و سازمان جهانی کار نشان میدهد که در بیست سال گذشته، ایران ۱۴ سال جزو دوازده کشور نخست جهان با بالاترین نماگر فلاکت ردهبندی شدهاست.
«فلاکتبارترین» وضعیت ممکن
شاخص فلاکت حاصل جمع جبری نرخ تورم و بیکاری است که از میانۀ دهۀ ۱۹۷۰ میلادی در ادبیات اقتصاد سیاسی بهعنوان ابزاری برای سنجش بحران اقتصادی در کشورها بهکار میرود.
چنانکه در نمودار پایین پیدا است، طی دو دهۀ گذشته نرخ بیکاری تغییر چندانی نکرده و نسبتاً ثابت باقی مانده است، با این حال نوسانهای شدید تورمی سبب شده تا ایران حدود ۱۵ سال گذشته را در «فلاکتبارترین» وضعیت ممکن سپری کند.
شاخص فلاکت (Misery Index) همچنین، یکی از رایجترین نشانگرهای اقتصاد سیاسی برای سنجش بحران معیشت است. این شاخص را اولین بار، آرتور ملوین اکون، اقتصاددان آمریکایی، معرفی کرد که بهسرعت مورد توجه سیاستمداران قرار گرفت، از جمله جیمی کارتر که در کارزار انتخاباتی سال ۱۹۷۶ آمریکا بارها به این شاخص استناد کرد و در نهایت، به ریاست کاخ سفید رسید.
در ایران نیز در جریان کارزار انتخاباتی ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸، اشارۀ محسن رضایی به شاخص فلاکت در مناظرۀ تلویزیونی با رقیب انتخاباتیاش و رئیسجمهور وقت، محمود احمدینژاد، باعث مطرح شدن این نماگر اقتصادی در فضای عمومی شد.
در حال حاضر، شاخص فلاکت در کشور به بیش از دو برابرِ سال ۱۳۸۸ رسیدهاست.
English
View this article in English
