مستطیل فساد در نفت

مستطیل فساد در نفت

در روزهای اخیر توییت سعید آگنجی، سردبیر رسانه «ایران گیت» و روزنامه‌نگار حوزه مبارزه با فساد، بار دیگر بحث تخلفات گسترده در سازوکار فروش نفت و صدور تضامین بانکی را در فضای عمومی مطرح کرده است. آگنجی که نخستین بار او موضوع «تراستی‌ها» و تضامین بدون پشتوانه در فروش نفت را افشا کرده؛ این بار از پرونده‌ای می‌گوید که در آن بیش از ۹ میلیارد دلار از منابع کشور تاکنون بازنگشته است.

شکل‌گیری یک شبکه انحصاری

بر اساس این تحقیقات، چهار چهره کلیدی در شکل‌گیری سازوکاری نقش داشته‌اند که طی آن، فروش نفت و فرآورده‌های نفتی در اختیار حلقه‌ای محدود قرار گرفته و بخش خصوصی مستقل عملاً از چرخه رقابت حذف شده است. نام‌هایی که در این گزارش مطرح می‌شوند عبارت‌اند از: محمد بهمئی، احمد دهقان، خداداد غریب‌پور و علی نازی

به گفته آگنجی، دو نفر از این افراد پیش‌تر نیز دارای احکام یا پرونده‌های قضایی بوده‌اند اما مجدداً در مناصب حساس پولی و نفتی به کار گرفته شده‌اند. او می‌گوید این انتصابات زمینه صدور صدها میلیون دلار تضامین بانکی بدون پشتوانه را فراهم کرده است.

محور نخست: تضامین بانکی و تراستی‌ها

در این روایت، نقش اصلی به صدور تضامین بانکی برای فروش نفت به «تراستی‌ها» نسبت داده می‌شود؛ سازوکاری که به گفته آگنجی، فاقد پشتوانه معتبر و غیرقابل وصول بوده است. او ادعا می‌کند صدها میلیون دلار ضمانت‌نامه برای فروش نفت صادر شده، اما بازگشت منابع ارزی حاصل از آن با ابهام جدی روبه‌روست و در مجموع بیش از ۹ میلیارد دلار بازنگشته است.

محور دوم: انحصار در فروش و حمل‌ونقل

به گفته این روزنامه‌نگار، فروش نفت به شکل انحصاری در اختیار افراد و شرکت‌های خاص قرار گرفته و از سوی دیگر، حمل‌ونقل نفت و مشتقات نیز در دایره‌ای محدود متمرکز شده است. او مدعی است این تمرکزگرایی موجب «فلج شدن بخش خصوصی واقعی» و حذف رقابت شده است.

تحولات اخیر

در ادامه این تحقیقات، آگنجی خبر داده که محمد بهمئی بازداشت شده و علی نازی نیز از سمت معاونت کنار گذاشته شده است. با این حال، وی تأکید می‌کند که برای روشن شدن ابعاد پرونده، رسیدگی کامل و محاکمه همه افراد دخیل ضروری است.

مطالبه پاسخ‌گویی

آگنجی در پایان توییت خود، با خطاب قرار دادن نهادهای امنیتی و قضایی، خواستار تمرکز بر «عاملان اصلی» وضعیت کنونی شده و اعلام کرده اسناد محرمانه‌ای در اختیار دارد که در صورت لزوم منتشر خواهد کرد تا زمینه بازگرداندن منابع مالی فراهم کند.