عملیات مخفی کرملین در خاک ناتو
عملیات مخفی کرملین در خاک ناتو
این گزارش تحلیلی با تمرکز بر افزایش قابل توجه عملیات خرابکاری و حملات ترکیبی منتسب به فدراسیون روسیه علیه زیرساختهای حیاتی در کشورهای اروپایی، توسط سعید آگنجی، سردبیر آژانس خبری ایرانگیت تهیه شده است.
محتوای این گزارش بر اساس تازهترین یافتههای منتشرشده از سوی انستیتو بینالمللی مطالعات استراتژیک در لندن تنظیم شده و با بررسی تطبیقی دادهها، پروندههای قضایی، منابع اطلاعاتی غربی، و پوشش رسانهای گسترده در سراسر اروپا، تصویری جامع از تهدیدات فزایندهای ارائه میدهد که در قالب جنگ ترکیبی و اقدامات خرابکارانه، امنیت و ثبات سیاسی قاره اروپا را هدف گرفتهاند.
نگارنده در این گزارش کوشیده است با بهرهگیری از اسناد رسمی، اظهارات نهادهای امنیتی، و تحلیل ساختارمند شواهد میدانی، به ارزیابی ابعاد پنهان و آشکار این تحرکات بپردازد؛ تحرکاتی که نهتنها تداوم جنگ در اوکراین را پیچیدهتر کردهاند، بلکه با بهرهگیری از تاکتیکهای نوین مانند جنگ نیابتی، اقتصاد گیگی، و عملیات دیجیتال، فضای امنیتی اروپا را وارد مرحلهای تازه و پرمخاطره کردهاند.
این گزارش با هدف ارائه تصویری روشن از راهبردهای روسیه در حوزه خرابکاری و جنگ ترکیبی، و بررسی واکنشها، ضعفها و چالشهای موجود در پاسخ اروپا به این اقدامات منتشر میشود و سعی دارد به پرسشهای کلیدی پیرامون تهدیدات نوظهور، آینده امنیت منطقه، و ضرورت بازنگری در سیاستهای دفاعی پاسخ دهد.
افزایش چشمگیر عملیات خرابکاری روسیه علیه زیرساختهای حیاتی اروپا: تهدیدی پنهان و فزاینده
بر اساس گزارشی تازه از «انستیتو بینالمللی مطالعات استراتژیک» مستقر در لندن، حملات علیه زیرساختهای حیاتی در کشورهای اروپایی از سال ۲۰۲۳ تاکنون تقریباً چهار برابر افزایش یافته است.
این گزارش که در تاریخ ۲۸ مرداد منتشر شده، نشان میدهد که روسیه به شکلی بیسابقه دامنه و شدت عملیات خرابکارانه، جاسوسی و جنگ ترکیبی خود را گسترش داده تا از این طریق دولتهای اروپایی را تضعیف کرده و اراده آنها را در حمایت از اوکراین سست کند.
گستردگی اقدامات خرابکارانه و تنوع روشها
طبق یافتههای این اندیشکده، عملیات منتسب به روسیه دیگر محدود به اقدامات اطلاعاتی کلاسیک نیست و طیف وسیعی از روشهای مخرب را در بر میگیرد؛ از جمله آتشسوزی عمدی در انبارها و تأسیسات لجستیکی، تخریب کابلهای ارتباطی زیردریایی، اختلال عمدی در سیستمهای ناوبری ماهوارهای GPS، و نفوذ به سامانههای رایانهای حساس در صنایع انرژی، حملونقل و دفاع. بسیاری از این اقدامات در مناطقی رخ دادهاند که نقش کلیدی در پشتیبانی از اوکراین یا مقاومت در برابر نفوذ روسیه ایفا میکنند.
همزمانی با جنگ اوکراین و بهرهبرداری از شکافهای امنیتی اروپا
افزایش عملیات مخرب تقریباً همزمان با آغاز تهاجم تمامعیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ شدت گرفته و در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به اوج خود رسیده است.
با این حال، در ششماهه نخست سال ۲۰۲۵ کاهش نسبی در این نوع حملات گزارش شده، گرچه دلایل آن هنوز مشخص نیست و ممکن است ناشی از تغییر تاکتیکهای روسیه یا افزایش هوشیاری اروپا باشد.
این گزارش هشدار میدهد که ضعف هماهنگی میان کشورهای اروپایی، عدم توسعه بازدارندگی مؤثر، و ناتوانی در اعمال هزینههای بازدارنده علیه کرملین، موجب شده واکنشها پراکنده، کند و ناکارآمد باشد.
بهویژه در شرایطی که بسیاری از ساختارهای حیاتی اروپا در برابر نفوذ دیجیتال و حملات ترکیبی آسیبپذیر باقی ماندهاند.
استفاده گسترده روسیه از واسطهها و نیروهای نیابتی
از زمان اخراج گسترده مأموران اطلاعاتی روس از کشورهای اروپایی، که برخی با پوشش دیپلماتیک فعالیت میکردند، دستگاههای امنیتی روسیه به شیوههای غیرمستقیم روی آوردهاند. گزارش تأکید میکند که کرملین در استفاده از مزدوران، نیروهای نیابتی و حتی افراد ناآگاه بهعنوان ابزار عملیات خرابکاری، بسیار ماهرانه عمل کرده است.
برای نمونه، در ماه گذشته دادگاهی در بریتانیا سه فرد را به جرم به آتش کشیدن یک انبار در لندن که محل نگهداری تجهیزات در راه اوکراین بود، محکوم کرد. شواهد دادستانی حاکی از آن بود که این عملیات توسط افرادی با ارتباط مستقیم با گروه مزدور «واگنر» طراحی شده بود.
همچنین، سه شهروند اوکراینی دیگر نیز متهم به تلاش برای ایجاد حریق در املاکی مرتبط با نخستوزیر بریتانیا، کییر استارمر، شدند؛ اقدامی که تحلیلگران آن را بخشی از تلاش برای بیثباتسازی در بالاترین سطوح سیاسی اروپا میدانند.
بهرهبرداری از اقتصاد گیگی و فضای دیجیتال
گزارش تأکید میکند روسیه با بهرهبرداری از شکافهای قانونی و ضعف نظارت بر فضای دیجیتال، موفق شده از طریق آنچه «اقتصاد گیگی» نامیده میشود، افراد را بهصورت آنلاین برای انجام اقدامات خرابکارانه جذب کند.
این شیوه به کرملین امکان میدهد مسئولیت مستقیم حملات را انکار کرده و پیگیری حقوقی آنها را دشوار سازد. از سال ۲۰۲۲، جذب شهروندان کشور ثالث از طریق اینترنت به یکی از ابزارهای کلیدی برای دور زدن تدابیر ضدجاسوسی در اروپا بدل شده است.
واکنش ضعیف اروپا و پیامدهای راهبردی
در حالی که برخی کشورهای عضو ناتو نسبت به تهدیدات بلندمدت روسیه هشدار دادهاند، هنوز سرمایهگذاری کافی برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی انجام نشده است. این در حالی است که نهادهای اطلاعاتی و دفاعی غرب ارزیابی کردهاند که بسیاری از این اقدامات میتواند بخشی از آمادهسازی تدریجی روسیه برای درگیریهای احتمالی آتی با ناتو تلقی شود.
اندیشکده بینالمللی مطالعات استراتژیک در پایان گزارش خود هشدار میدهد که اگر اروپا نتواند واکنشی هماهنگ، بازدارنده و مؤثر در برابر این تهدیدات طراحی کند، نهتنها زیرساختهای حیاتی، بلکه انسجام سیاسی و اجتماعی قاره نیز در معرض خطر قرار خواهد گرفت.
سکوت مسکو و آینده مبهم مقابله
در زمان نگارش این گزارش، مقامات روسیه هنوز واکنشی رسمی به یافتههای مطرحشده نشان ندادهاند. با این حال، استمرار این روند میتواند به بروز درگیریهای دیپلماتیک، افزایش هزینههای امنیتی، و حتی تشدید رویاروییهای پنهان و آشکار میان روسیه و غرب منجر شود.
English
View this article in English
