سیم‌کارت سفید لو رفت

اینترنتِ بدون فیلتر فقط برای خواص باز است

سیم‌کارت سفید لو رفت

جدیدترین به‌روزرسانی پلتفرم ایکس که محل اتصال کاربران را نشان می‌دهد، در ایران تبدیل شد به یک آینه تمام‌قد از واقعیتی که سال‌ها زیر فرش پنهان شده بود؛ واقعیتی به نام «سیم‌کارت سفید» و امتیازهای ویژه‌ای که فقط به عده‌ای خاص داده شده است.

نمایش نام «Iran» در پروفایل برخی کاربران داخلی—آن هم زمانی که همگان برای ورود به این پلتفرم مجبور به استفاده از VPN هستند—نه فقط سؤال‌برانگیز بود، بلکه یک افشاگری تمام‌عیار درباره اینترنت طبقاتی و ریاکاری مدافعان فیلترینگ شد.

سیم‌کارت سفید به زبانی ساده یعنی سیم‌کارتی که روی آن هیچ فیلتر و محدودیتی وجود ندارد. در حالی که مردم برای استفاده از پلتفرم‌های فیلترشده مدام باید با فیلترشکن و سرورهای خارجی دست‌وپنجه نرم کنند، دارندگان این سیم‌کارت‌ها بدون هیچ زحمتی و با آی‌پی ایران وارد ایکس، تلگرام، یوتیوب و باقی شبکه‌های اجتماعی می‌شوند.

این دسترسی ویژه، از دولت روحانی شروع شد و در دولت رئیسی با عنوان «اینترنت تخصصی» یا همان سیم‌کارت سفید گسترده‌تر شد؛ دسترسی‌ای که طبق گزارش‌ها معمولاً در اختیار مدیران، نمایندگان، افراد نزدیک به نهادهای حکومتی، تعدادی از روزنامه‌نگاران و حتی برخی فعالان رسانه‌ای و سایبری‌های حکومت قرار گرفته است.

همین تفاوت آشکار باعث شد خشم و احساس تبعیض در میان مردم دوباره شعله‌ور شود. شهروندانی که سال‌هاست با قطع و وصلی VPN، افت سرعت، خطرات امنیتی و هزینه‌های اضافی زندگی می‌کنند، وقتی دیدند کسانی که شدیدترین دفاع‌ها را از فیلترینگ کرده‌اند خودشان آزادانه از اینترنت بدون فیلتر استفاده می‌کنند، به‌درستی این وضعیت را «اینترنت طبقاتی» نامیدند.

بسیاری کاربران در شبکه‌های اجتماعی نوشتند داستان دقیقاً شبیه همان جمله معروف در «قلعه حیوانات» است: همه برابرند، اما بعضی‌ها برابرتر.

این تضاد میان شعار و رفتار، به‌خصوص در میان حامیان سرسخت طرح‌هایی مثل طرح صیانت، مشروعیت و صداقت ادعاهای آنان را زیر سؤال برد.

آن‌ها از مردم می‌خواهند فیلترینگ را بپذیرند و محدودیت را «حفاظت» بدانند، اما خودشان اولین کسانی هستند که از زیر بار این «حفاظت» بیرون می‌روند و از مزایای اینترنت آزاد بهره می‌برند.

از سوی دیگر، برخی خبرنگاران هشدار داده‌اند که سیم‌کارت‌های سفید، مخصوصاً اگر در اختیار روزنامه‌نگاران قرار بگیرد، می‌تواند ابزاری برای رصد کامل فعالیت‌های آنان باشد؛ یعنی امتیازی که ظاهرش جذاب است، اما در عمل می‌تواند امنیت فردی و حرفه‌ای را به‌شدت تهدید کند.

این بحث تازه دوباره اصل ماجرا را به مرکز صحنه برگرداند: مسئله اصلی، فقط توزیع نابرابر اینترنت نیست؛ خودِ فیلترینگ است. فیلترینگ ساختاری است که به‌طور خودکار تبعیض و رانت تولید می‌کند.

وقتی اصل دسترسی به اطلاعات به‌عنوان یک «حق عمومی» به رسمیت شناخته نشود، نتیجه‌اش چیزی جز همین شکاف‌های عمیق و امتیازهای رانتی نیست.

این ماجرا یادآور شد که در چنین ساختاری، ابزارهای محدودکننده همیشه برای مردم است، نه برای صاحبان قدرت. آن‌ها که سال‌ها زیر نام «صیانت» و «حفاظت» از ادامه فیلترینگ دفاع کرده‌اند، همان‌هایی هستند که کم‌هزینه‌ترین و امن‌ترین مسیر دسترسی به اینترنت آزاد را برای خود کنار گذاشته‌اند.

مشکل بزرگ امروز ایران این نیست که چرا بعضی‌ها سیم‌کارت سفید دارند و بقیه ندارند؛ مشکل این است که چرا اصلاً باید چیزی به اسم سیم‌کارت سفید وجود داشته باشد. تا زمانی که فیلترینگ به‌عنوان یک ابزار حکومتی باقی بماند، این تبعیض‌ها و این شکاف‌ها ادامه پیدا می‌کند.

راه‌حل واقعی، حذف کامل فیلترینگ و پایان دادن به هر شکل از اینترنت طبقاتی است. دسترسی آزاد به اطلاعات، رانت و امتیاز نیست؛ حق طبیعی همه مردم است.