افشاگری محمد صدر، موجی تازه از بیاعتمادی به مسکو به راه انداخت
روسها پشت اطلاعات اسرائیل از پدافند ایران؟
به گزارش آژانس خبری ایرانگیت، در پی جنگ دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل که بازتابهای سیاسی، امنیتی و رسانهای گستردهای در داخل کشور به همراه داشت، موضعگیری و عملکرد فدراسیون روسیه در جریان این درگیری به یکی از محورهای اصلی انتقاد در میان سیاستمداران و کارشناسان ایرانی تبدیل شده است.
در تازهترین اظهارات، محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و دیپلمات باسابقه، با طرح ادعاهایی مبنی بر احتمال همکاری اطلاعاتی روسیه با اسرائیل، بحثهای جدیدی پیرامون میزان اعتمادپذیری این شریک استراتژیک جمهوری اسلامی ایران به راه انداخته است؛ اظهاراتی که علاوه بر بازتاب گسترده در رسانهها، واکنش رسمی مقامات دولتی، قضایی و رسانهای کشور را نیز به دنبال داشته است.
گزارش تحلیلی: استمرار انتقادات به موضع روسیه در پی جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل
پس از پایان جنگ دوازدهروزه میان ایران و اسرائیل، شماری از سیاستمداران و تحلیلگران در ایران نگرانیهای خود را نسبت به عملکرد و موضعگیری فدراسیون روسیه در طول این درگیری مطرح کردند؛ مسألهای که همچنان موضوع بحث و انتقاد در فضای سیاسی کشور باقی مانده است.
در تازهترین واکنش، محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و معاون اسبق وزارت امور خارجه در دولت اصلاحات، اظهاراتی مطرح کرده که واکنشهای قابل توجهی را در پی داشته است.
وی مدعی شد که ممکن است روسیه اطلاعات مرتبط با سامانههای پدافند هوایی ایران را در اختیار اسرائیل قرار داده باشد. به گفته او، دقت حملات اسرائیل در جریان جنگ اخیر، میتواند مؤید چنین احتمالی باشد.
صدر، در گفتوگویی که در تاریخ اول شهریور ۱۴۰۴ در رسانهی سینرژی منتشر شد و ویدیوی آن در پلتفرم اشتراکگذاری آپارات در دسترس قرار گرفت، اظهار داشت: «در مورد اینکه چگونه اسرائیل، چه در جنگ اخیر و چه در درگیریهای قبلی، اطلاعات دقیقی را در مورد مراکز دفاع هوایی ما داشته، تردیدها و سوءظنهایی وجود دارد.
بر اساس تحلیل من، میتوانم به شما بگویم که روسها اطلاعات مربوطه را در اختیار اسرائیل قرار دادهاند.»
در پاسخ به پرسشی دربارهی اینکه آیا این ادعا صرفاً مبتنی بر تحلیل شخصی اوست، صدر تصریح کرد: «این بر اطلاعات نیز مبتنی است.»
انتقاد شدید از توافق راهبردی با روسیه
در ادامه همین گفتوگو، محمد صدر از پیمان راهبردی میان ایران و روسیه بهشدت انتقاد کرد و آن را با تعبیر «کشک» بیاعتبار توصیف نمود.
او همچنین مسکو را به دلیل فروش سامانه پدافندی S-400 به ترکیه، عضو ناتو، و امتناع از تحویل سامانههای مشابه و جنگندههای سوخو به ایران، مورد انتقاد قرار داد.
شایان ذکر است که «معاهده جامع راهبردی» میان تهران و مسکو، توافقی در حوزه همکاریهای سیاسی، نظامی و اقتصادی است که اوایل سال جاری میلادی، در جریان سفر رئیسجمهور ایران به روسیه به امضا رسید.
صدر در همین راستا گفت: «باید ارتباطی بسیار جدی با روسیه داشته باشیم اما اعتماد نکنیم.»
وی که از دیپلماتهای باسابقه ایران محسوب میشود، در سال ۲۰۱۷ با حکم رهبر جمهوری اسلامی به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شده است.
تداوم بیاعتمادی تاریخی به روسیه
انتقاد به نقش روسیه تنها محدود به جنگ اخیر نیست. در جریان حضور نظامی ایران در سوریه نیز، اتهامهایی علیه مسکو مطرح شده بود.
برخی معتقد بودند که عدم بهرهبرداری از سامانههای پدافندی روسی و نیز هماهنگیهای امنیتی میان روسیه و اسرائیل، زمینهساز حملات مکرر به مواضع ایران در سوریه شده است. با این حال، روسیه این ادعاها را رد و سیاست خود را تلاش برای حفظ توازن میان طرفها عنوان کرده است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، کرملین صرفاً خواستار کاهش تنشها شد و پیشنهاد میانجیگری ارائه داد، در حالی که از ارائه هرگونه حمایت نظامی عملی به ایران خودداری کرد.
این در حالیست که مقامات روس بر تداوم همکاری جامع خود با تهران تأکید داشتهاند.
این مواضع موجب شده تا با وجود توسعه روابط سیاسی و امنیتی میان دو کشور، بیاعتمادی تاریخی به روسیه در فضای سیاسی ایران همچنان پابرجا بماند.
بازتاب رسانهای و واکنشها به اظهارات صدر
رسانههای روسی نیز به انعکاس اظهارات محمد صدر پرداختند. آنها بر موضع رسمی کرملین در جریان جنگ تأکید کرده و حملات اسرائیل را «بیدلیل» و «غیرقانونی» توصیف کردند. همچنین ولادیمیر پوتین تأکید کرد که ایران هیچ درخواستی برای کمک نظامی ارائه نکرده و این مشارکت بهمعنای اتحاد دفاعی نیست.
در تحلیلی که پس از پایان جنگ توسط شورای روابط خارجی اروپا منتشر شد، این احتمال مطرح گردید که روسیه از تضعیف موقعیت منطقهای ایران منتفع میشود، چراکه این وضعیت مانع از نزدیکی تهران به کشورهای غربی خواهد شد. هرچند، بیثباتی در ایران نیز میتواند برای مسکو هزینهزا و پرمخاطره باشد.
در سطحی کلانتر، برخی کارشناسان معتقدند روسیه بیشتر به دنبال مدیریت بحران از مسیر دیپلماسی است و تلاش میکند میان مشارکتهای منطقهای و منافع راهبردی خود توازن ایجاد نماید.
صدر: «گفتم اسرائیل پشت مرگ رئیسی است»محمد صدر همچنین بار دیگر تأکید کرد که در ماجرای سقوط بالگرد حامل ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور پیشین ایران، اسرائیل را عامل این حادثه میداند. وی تصریح کرد: «لحظهای که آقای رئیسی مورد اصابت قرار گرفت، من گفتم که اسرائیل پشت مرگ او بوده است، اگرچه در آن زمان نظریههای مختلفی مطرح بود.»
بالگرد حامل رئیسی، در تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ در مسیر بازگشت از مراسم افتتاح سد در نزدیکی مرز جمهوری آذربایجان، سقوط کرد. در پی این حادثه، فرضیههایی درباره دخالت کشورهای خارجی، از جمله اسرائیل و آمریکا، مطرح شد.
کامران غضنفری، نماینده مجلس ایران نیز در آذرماه سال گذشته اظهار داشت: «آقایان در داخل مصلحت نمیدانند اعلام کنند که آمریکا و اسرائیل با همکاری رژیم علیاف در آذربایجان، رئیسجمهور را به شهادت رساندند و آن را نسبت میدهند به یک توده ابر متراکم که فقط با هلیکوپتر وسطی کار داشت.»
برخی دیگر از چهرههای سیاسی نیز پس از عملیات گسترده اسرائیل علیه حزبالله لبنان، بار دیگر احتمال دخالت اسرائیل در حادثه سقوط بالگرد رئیسی را مطرح کردند. این در حالیست که مقامات رسمی ایران وقوع هرگونه نقص فنی یا خطای انسانی را رد کرده و علت حادثه را شرایط پیچیده جوی عنوان کردهاند.
واکنشهای رسمی به ادعاها
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، در نشست خبری هفتگی خود، اظهارات محمد صدر را صرفاً نظر شخصی و فاقد شواهد معتبر دانست و تأکید کرد که این دیدگاهها بیانگر موضع رسمی جمهوری اسلامی ایران نیستند.
وی همچنین درباره سقوط بالگرد رئیسجمهور سابق گفت که گزارش رسمی دولت همچنان سند معتبر در این زمینه است و هرگونه ادعا یا گمانهزنی مخالف آن را رد میکند.
در واکنشی دیگر، مالک شریعتی، نماینده تهران در مجلس، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، خطاب به علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نوشت: «اگر این ادعا درست است، پس قاطعانه به روسیه پاسخ دهید.
اگر نادرست است، علیه گوینده آن اقدام قاطع اتخاذ کنید. نگذارید امنیت ملی بازیچه شود.»
همچنین احمد زیدآبادی، تحلیلگر سیاسی اصلاحطلب، هشدار داد که دستکاری در گزارشهای واقعی میتواند اعتماد عمومی را به شدت خدشهدار سازد.
روزنامه کیهان نیز در واکنشی تند، اظهارات محمد صدر را کذب و تحریکآمیز توصیف کرده و مدعی شد که چنین دیدگاههایی به امنیت ملی و سیاست خارجی کشور لطمه میزنند.
در مقابل، برخی رسانههای اصلاحطلب و میانهرو به انتقاد از کیهان پرداختند و واکنش آن را حمایت بیقید و شرط از روسیه و تلاش برای سرکوب صداهای منتقد ارزیابی کردند.
در همین حال، خبرگزاری میزان وابسته به قوه قضاییه گزارش داد که دادستان تهران علیه یکی از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام – بدون اشاره مستقیم به نام محمد صدر – پرونده قضایی تشکیل داده است.
این فرد به طرح اظهارات «کذب و بیاساس» متهم شده و به مراجع قضایی احضار گردیده است.
English
View this article in English
