جنگ ۱۲ روزه، فاکتور ۵۰۰ میلیارد دلاری برای ایران و قبض ۲۰ میلیارد دلاری برای اسرائیل
جنگ ۱۲ روزه، فاکتور ۵۰۰ میلیارد دلاری برای ایران و قبض ۲۰ میلیارد دلاری برای اسرائیل
به گزارش آژانس خبری ایرانگِیت، در پی پایان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، ارزیابیهای اولیه از خسارات وارده بر زیرساختهای دو کشور، نگرانیهای تازهای را در سطح منطقهای و بینالمللی برانگیخته است.
در این میان، کارشناسان اقتصادی و امنیتی هشدار میدهند که پیامدهای این درگیری نهتنها محدود به تخریبهای فیزیکی نبوده، بلکه تبعات بلندمدتی بر ثبات اقتصادی، سرمایهگذاری خارجی و معادلات ژئوپولیتیکی منطقه خواهد داشت.
تحلیلگران معتقدند که ایران اکنون با چالشی کمسابقه در زمینه بازسازی اقتصادی و مدیریت منابع مالی مواجه است؛ چالشی که میتواند اولویتهای توسعهای کشور را برای سالها تحتالشعاع قرار دهد.
برآورد خسارات اقتصادی ایران و اسرائیل پس از جنگ ۱۲ روزه؛ هشدار نسبت به آیندهای مبهم
موشه اِلعاد، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، در گفتوگویی با روزنامه معاریو مدعی شده است که هزینه بازسازی ایران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل میتواند از مرز نیم تریلیون دلار فراتر رود.
به گفته او، این جنگ در شرایطی رخ داده که اقتصاد ایران پیشاپیش تحت فشار تحریمهای بینالمللی، خروج گسترده سرمایه و بیاعتمادی فزاینده سرمایهگذاران قرار داشته است.
بر اساس گزارش معاریو، دولت ایران پیش از وقوع این درگیریها نیز نیاز مبرمی به سرمایهگذاری خارجی برای بازسازی زیرساختهای حیاتی کشور احساس میکرد.
تهران برآورد کرده بود که برای نوسازی شبکههای برقرسانی، حملونقل، جادهها و بنادر فرسوده، به رقمی بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار نیاز دارد.
با وقوع جنگ، این برنامهها متوقف شده و اولویت دولت به سمت بازسازی خسارات ناشی از درگیری سوق یافته است.
اِلعاد هشدار میدهد که شرایط کنونی میتواند باعث شود منابع محدود کشور، که پیشتر برای پروژههای عمرانی و خدمات اجتماعی اختصاص یافته بود، اکنون صرف بازسازیهای اضطراری شود.
همزمان، دولت باید برای حفظ ثبات داخلی و اطمینانبخشی به بازیگران بینالمللی، تدابیر سیاسی و اقتصادی تازهای اتخاذ کند.
تأثیرات مخرب جنگ بر اقتصاد ایران
به باور اِلعاد، آسیبهای مستقیم جنگ برای ایران، عمدتاً بر زیرساختهای انرژی و تأسیسات حیاتی متمرکز بوده است.
او ادعا میکند که در جریان این درگیری، حملات موشکی و عملیات سایبری اسرائیل موجب تخریب یا از کار افتادن دستکم ۱۲۰ برج مسکونی، نیروگاههای برق، و تأسیسات حساس هستهای شده است.
همچنین، اختلال سراسری در شبکه اینترنت کشور که همزمان با مراحل پایانی جنگ رخ داد، زیانی بالغ بر نیم میلیارد دلار به اقتصاد ایران وارد کرده است.
این در حالی است که ایران امیدوار بود با آزادسازی داراییهای بلوکهشدهاش — به ویژه رقمی در حدود ۷۰ میلیارد دلار — و امضای قراردادهای کلان انرژی با کشورهایی چون چین، هند و روسیه، مسیر احیای اقتصادی خود را هموار سازد.
اما اکنون، فضای بینالمللی محتاطتر شده و حتی شرکای دیرینه ایران، از جمله پکن، در تعاملات اقتصادی خود رویکردی محافظهکارانه در پیش گرفتهاند.
واکنشهای دیپلماتیک و مطالبه خسارت
در این میان، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در گفتوگویی با فایننشیال تایمز اعلام کرده است که ایالات متحده باید بهخاطر نقش غیرمستقیم خود در جنگ و آثار مخرب آن بر اقتصاد ایران، مسئولیتپذیر باشد و خسارات وارده را جبران کند. با این حال، عراقچی به رقم مشخصی در این خصوص اشاره نکرده است.
موشه اِلعاد در تحلیل خود همچنین به بحران خروج سرمایه، کاهش دسترسی به منابع مالی خارجی و تشدید فشار اقتصادی داخلی اشاره میکند.
به گفته او، این روندها ممکن است موجب کندی شدید رشد اقتصادی ایران و تضعیف بیشتر زیرساختهای حیاتی کشور شود.
خسارات جنگ برای اسرائیل چقدر بود؟
در سوی دیگر این جنگ، اسرائیل نیز با هزینههای سنگینی مواجه شده است.
بر پایه آمار منتشرشده در رسانههای اسرائیلی در پایان ژوئن، این کشور در جریان جنگ ۱۲ روزه با ایران، متحمل خسارات مستقیمی در حدود ۱۲ میلیارد دلار شده است.
این ارقام شامل هزینههای نظامی، بازسازی زیرساختها، خسارات ناشی از موشکباران، و غرامت به شهروندان و کسبوکارهای آسیبدیده میشود.
پیشبینیها حاکی از آن است که در صورت احتساب خسارات غیرمستقیم و هزینههای مدنی و بیمهای، رقم نهایی میتواند به حدود ۲۰ میلیارد دلار برسد.
درخواستهای نظامی جدید در پی جنگ
ارتش اسرائیل نیز پس از پایان درگیری، درخواست تخصیص بودجهای بالغ بر ۴۰ میلیارد شکل (حدود ۱۲ میلیارد دلار) برای تجدید ذخایر تسلیحاتی، خرید موشکهای رهگیر و مهمات جدید به دولت ارائه داده است.
این درخواست در ادامه دو مطالبه قبلی ارتش — یکی به مبلغ ۱۰ میلیارد و دیگری ۳۰ میلیارد شکل پیش از آغاز جنگ — مطرح شده است و نشان میدهد که اسرائیل نیز برای آمادگی نظامی در برابر تهدیدات آتی، به بودجهای کلان نیاز دارد.
تحلیلهای ارائهشده از سوی منابع اسرائیلی، تصویر روشنی از پیامدهای اقتصادی سنگین جنگ اخیر میان ایران و اسرائیل ارائه میدهد. با توجه به وضعیت شکننده اقتصادی ایران و چالشهای ساختاری آن، بازسازی پس از این جنگ نهتنها نیازمند منابع مالی عظیم، بلکه مستلزم بازتعریف اولویتهای سیاست داخلی و خارجی است.
در عین حال، اسرائیل نیز با وجود توان اقتصادی و نظامی بیشتر، از این درگیری بیهزینه عبور نکرده و مجبور است برای حفظ برتری راهبردی خود، سرمایهگذاریهای گستردهای را در بخش نظامی انجام دهد.
English
View this article in English
