«بازگشت با باتوم»؛ روایت زندانیان سیاسی از شکنجه در مسیر اوین

«بازگشت با باتوم»؛ روایت زندانیان سیاسی از شکنجه در مسیر اوین

«بازگشت با باتوم»؛ روایت زندانیان سیاسی از شکنجه در مسیر اوین

به گزارش آژانس خبری ایران‌گیت، در پی حملات هوایی اسرائیل به زندان اوین و انتقال موقت شماری از زندانیان سیاسی به زندان‌های دیگر، گزارش‌های متعددی از بازگشت خشونت‌بار این افراد به اوین منتشر شده است؛ روایاتی که به‌روشنی با ادعاهای رسمی مقامات قضایی جمهوری اسلامی در تناقض قرار دارد.

شماری از زندانیان شناخته‌شده با انتشار بیانیه‌هایی، از ضرب‌وشتم گسترده، تحقیر و رفتارهای خشونت‌آمیز هنگام بازگرداندن به زندان خبر داده‌اند و این رویداد را مصداق بارز سرکوب سیستماتیک مخالفان سیاسی دانسته‌اند.

در حالی‌که قوه قضاییه هرگونه خشونت را انکار کرده، مستندات و شهادت‌های منتشرشده، ابعاد نگران‌کننده‌ای از آنچه در روند انتقال رخ داده، آشکار می‌سازد.

روایت تازه از خشونت در روند بازگشت زندانیان سیاسی به اوین

هفت هفته پس از حملات هوایی اسرائیل به بخشی از زندان اوین، شماری از زندانیان سیاسی که به زندان‌های دیگر منتقل شده بودند، با انتشار گزارشی مفصل، از بازگشت همراه با خشونت و ضرب‌وشتم خود و هم‌بندی‌های‌شان به این زندان خبر دادند.

محتوای این روایت در تضاد کامل با بیانیه‌های رسمی قوه قضاییه قرار دارد.

سه زندانی شناخته‌شده، محمدمهدی محمودیان، مصطفی تاجزاده و ابوالفضل قدیانی، با انتشار گزارشی تحت عنوان «روایت یک صحنه‌آرایی برای سرکوب وحشیانه»، تأکید کردند که حکومت، حقایق آشکار را انکار می‌کند؛ واقعیت‌هایی که بسیاری از شاهدان مستقل، حتی بدون وجود فیلم، نمی‌توانند جعلی بودن آن را باور کنند.

گزارشی جداگانه نیز به امضای ۱۴ زندانی سیاسی منتشر شده که هدف از آن را «ثبت تاریخی این وقایع، محکوم‌کردن خشونت و افشای دروغ‌های حکومت» اعلام کرده‌اند. آنان معتقدند مدیریت پرهزینه و غیرمسئولانه نظام، بارش بر دوش فرزندان این سرزمین افتاده است.

در مقابل، قوه قضاییه با انتشار چند ثانیه فیلم از لحظات اولیه انتقال زندانیان از زندان تهران بزرگ به اوین، مدعی شد که این جابه‌جایی «بدون هرگونه درگیری یا بی‌احترامی» صورت گرفته است.

آغاز ماجرا

در دوم تیرماه، هم‌زمان با یازدهمین روز جنگ ۱۲روزه، اسرائیل حملاتی را به برخی مراکز حکومتی در تهران، از جمله زندان اوین، انجام داد.

بر اساس گزارش‌ها، این حملات منجر به کشته‌شدن ۷۱ تا ۸۰ نفر و آسیب به بخش‌هایی از زندان، از جمله درمانگاه، شد.

سازمان زندان‌ها یک روز پس از این حمله اعلام کرد که زندانیان اوین به سایر زندان‌های استان تهران منتقل شده‌اند.

با این حال، در روزهای بعد، گزارش‌هایی درباره وضعیت وخیم زندانیان منتقل‌شده منتشر شد، از جمله در زندان قرچک و زندان بزرگ تهران.

قوه قضاییه در ۱۷ مرداد، با اعلام آماده‌شدن دوبارهٔ اوین پس از «بازسازی و ایجاد اقامتگاه جدید»، خبر از بازگرداندن زندانیان داد. این اقدام از سوی مسئولان، نشانه‌ای از «تلاش برای بازگشت به وضعیت عادی» عنوان شد.

اما تصاویر منتشرشده توسط رسانه‌های رسمی، هیچ جزئیاتی از روند بازگشت یا وضعیت درونی زندان نشان نداد.

روایت زندانیان از خشونت

طبق روایت منتشرشده توسط محمودیان، تاجزاده و قدیانی، بازگرداندن زندانیان با خشونت شدید همراه بوده و نیروهای امنیتی، اطلاعاتی، یگان ویژه و سپاه در این برخوردها نقش داشته‌اند.

آن‌ها نوشتند که حکومت دروغ می‌گوید و روایت رسمی با واقعیت‌های میدانی هم‌خوانی ندارد.

در روز حادثه، محمودیان در پیامی تأکید کرده بود که زندان بازسازی نشده و این انتقال اقدامی «لجاجت‌آمیز و غیرمنطقی» است.

به گفته او، خانواده‌ها تا لحظه انتقال از وضعیت عزیزان‌شان بی‌خبر بودند.

بر اساس اظهارات حسین رزاق، زندانی سیاسی سابق، زندانیانی چون قدیانی، تاجزاده، بختیار، احمدیان، محمودیان و سفیدی هنگام بازگشت، از زدن دستبند و پابند امتناع کردند و به همین دلیل، مورد ضرب‌وشتم شدید قرار گرفتند.

در بیانیه‌های بعدی، اسامی افراد دیگری مانند مرتضی پروین، حسین شنبه‌زاده، سعید احمدی و احسان روازژیان نیز به فهرست آسیب‌دیدگان افزوده شد.

گفته شده مصطفی تاجزاده روی آسفالت خیابان خوابانده و با زور دستبند زده شده است.

جزئیات بیشتری از برخوردها

زندانیان در گزارش خود نوشتند که توافق اولیه با مسئولان زندان تهران بزرگ این بود که بدون دستبند و پابند منتقل شوند، اما این توافق نقض شد. اتوبوسی که زندانیان معترض را حمل می‌کرد، جدا شده و پس از پیاده‌کردن آن‌ها، با اعمال زور تلاش شد به همه دستبند زده شود.

درگیری‌های فیزیکی شدیدی رخ داد و زندانیانی چون محمودیان، احمدیان، بختیار و دیگران به‌شدت آسیب دیدند.

همچنین، گفته شده است که برخی از آن‌ها، ازجمله ابوالفضل قدیانی، با وجود سن بالا دچار جراحت شدند.

بیانیهٔ ۱۹ مرداد زندانیان این سوال را مطرح می‌کند که چرا قوه قضاییه، با علم به محکومیت عمومی، دست به چنین خشونتی زده و سپس تلاش کرده آن را انکار کند.

نرگس محمدی، برنده نوبل صلح، در پیامی صوتی، این خشونت را ادامهٔ روندی دانست که در جمهوری اسلامی علیه زندانیان سیاسی و عقیدتی رواج دارد. زهرا رهنورد نیز چهره خشونت‌بار حکومت را محکوم کرد.

سرنوشت مبهم برخی زندانیان

بر اساس گفته‌های اصغر جهانگیر، بازگرداندن برخی از زندانیان به اوین «به صلاح تشخیص داده نشده است». در همین حال، گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر انتقال تعدادی از زندانیان محکوم به اعدام به زندان قزل‌حصار.

از جمله اسامی اعلام‌شده: بابک شهبازی، پویا قبادی، وحید بنی‌عامریان و چند نفر دیگر هستند.

واکنش حکومت

قوه قضاییه مدعی است که هیچ‌گونه برخورد خشونت‌آمیز رخ نداده و تنها پنج زندانی از زدن دستبند خودداری کرده‌اند. به گفته آن‌ها، همه چیز طبق روال قانونی و بدون مشکل انجام شده است.

در مقابل، محمودیان، تاجزاده و قدیانی با انتشار بیانیه‌ای، روایت رسمی را رد کرده و تأکید کردند که تنها چند ثانیه از لحظه شروع حرکت و رسیدن به اوین به نمایش گذاشته شده، درحالی‌که اصل ماجرا در سکوت خبری باقی مانده است.

برخی مسئولان مانند فضل‌الله رنجبر، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، نیز انتقال زندانیان را «اقدامی ارزشمند» دانستند و منتقدان را به تلاش برای تضعیف دستاوردهای نظام متهم کردند.

در سوی دیگر، سخنگوی فراجا مدعی شد که نیروهای امنیتی در کم‌تر از پنج دقیقه پس از حمله به اوین وارد عمل شدند و ۱۲۷ زندانی را که قصد فرار داشتند، بازداشت کردند. همچنین اعلام شد ۲۷ نفر هنوز بازنگشته‌اند.

هشدارهای بین‌المللی

در حالی‌که گزارش‌ها درباره افزایش بازداشت‌ها، خشونت و اعدام در حال افزایش است، جمهوری اسلامی همچنان از پذیرش ناظران بین‌المللی حقوق بشر برای بازدید از زندان‌های کشور، از جمله اوین، خودداری می‌کند.

کنت بلاک‌ول و استفان رپ از چهره‌های برجستهٔ حقوق بشر، نسبت به وخامت وضعیت زندانیان سیاسی در ایران هشدار داده‌اند و از احتمال تکرار فجایع تاریخی مانند قتل‌عام زندانیان در دهه ۶۰ سخن گفته‌اند.