آسمان جنگی شد؛ پرتابه مرموز از کجا آمد و چرا دیده شد
آسمان جنگی شد؛ پرتابه مرموز از کجا آمد و چرا دیده شد
به گزارش آژانس خبری ایرانگیت، مشاهده پرتابهای نورانی در آسمان شبانگاهی چندین استان ایران از جمله گلستان، سمنان، خراسان رضوی، اصفهان، تهران و یزد، موجی از واکنشها، گمانهزنیها و تحلیلهای امنیتی و فنی را در سطح رسانهها و شبکههای اجتماعی بهدنبال داشت.
این پدیده که در شامگاه سهشنبه ۲۷ شهریور به ثبت رسید، هنوز با واکنش رسمی مقامهای نظامی ایران همراه نشده، اما برخی منابع محلی و تحلیلگران نظامی، آن را نشانهای از آزمایش موشکی — یا حتی پرتاب ناموفق یک موشک بالستیک — ارزیابی کردهاند.
همزمان، برخی گزارشها نیز احتمال دخالت یک پرتابه روسی از شمال دریای خزر را مطرح کردهاند؛ احتمالی که همچنان در هالهای از ابهام باقی مانده است.
مشاهده پرتابهای نورانی در آسمان ایران؛ گمانهزنیها درباره آزمایش موشکی یا پرتاب موشک روسی
در شامگاه ۲۷ شهریور، مشاهده پرتابهای نورانی در آسمان چند استان ایران از جمله گلستان، سمنان، خراسان رضوی، اصفهان، مازندران، یزد و تهران، واکنشها و گمانهزنیهای گستردهای را در فضای مجازی و برخی رسانهها به دنبال داشت.
کاربران شبکههای اجتماعی با انتشار ویدیوها و تصاویر این پدیده، آن را به پرتاب موشک بالستیک یا راکتهای پدافند هوایی ایران نسبت دادند.
در حالی که مقامهای نظامی کشور تا زمان انتشار این گزارش، واکنشی رسمی به ماجرا نداشتهاند، مقامات محلی در برخی استانها توضیحاتی ارائه کردهاند.
معاون سیاسی-امنیتی استانداری گلستان اعلام کرده که این پدیده «مربوط به آزمایش سامانههای داخلی» است.
همزمان، استاندار سمنان نیز وقوع آن را ناشی از «اجرای تستهای موشکی در داخل کشور» دانسته و هر دو مقام تأکید کردهاند که جای نگرانی برای شهروندان وجود ندارد. آنها وعده دادهاند در صورت نیاز، «اطلاعات تکمیلی متعاقباً اعلام خواهد شد.»
با این حال، برخی وبسایتهای خبری داخلی، بدون اشاره به منابع رسمی، این پرتابهها را به آزمایش یک موشک بالستیک پیشرفته توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران نسبت دادهاند.
احتمال پرتاب موشک از روسیه؟
در کنار سناریوهای مطرحشده درباره آزمایش موشکی داخلی، برخی رسانههای خارجی و نیز چند منبع داخلی، احتمال دادهاند که این پرتابه ممکن است مربوط به آزمایش یک موشک قارهپیما (ICBM) روسی باشد که از پایگاه «کاپوستین یار» در استان آستراخان، واقع در شمال دریای خزر پرتاب شده است.
با این حال، این احتمال نیز تاکنون بهطور رسمی تأیید نشده است.
رد پرتابه و نشانههای فنی در تصاویر
تصاویر منتشرشده، رد روشنی از یک پرتابه در حال شتابگیری را نشان میدهند. مسیر این پرتابه با یک ستون سفیدرنگ در آسمان مشخص است که سپس به دنبالهای از نقطههای سفید کوچک، شبیه به ابر، تبدیل میشود و مجدداً به رد سفید و شعلهور بازمیگردد.
با این حال، شعلهها با لرزشها و سوسوهای نامنظم همراه هستند.
فابین هینز، پژوهشگر موشک و پدافند هوایی از مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک، با تحلیل این تصاویر، معتقد است الگوی پرواز و نشانههای موجود، به احتمال زیاد حاکی از یک آزمایش موشک بالستیک دچار نقص فنی است.
او میگوید: «این وقفههای منظم و لرزشهای شعلهها نشانهای از بروز مشکل در موتور است، که معمولاً در موشکهایی با موتور پیشران مایع رخ میدهد.»
پیشران مایع یا جامد؟ تفاوت مهم در تشخیص نوع موشک
موتورهای پیشران با سوخت مایع، از ترکیب جداگانهای از مواد اکسیدکننده و احیاکننده استفاده میکنند که در صورت نقص فنی ممکن است بهصورت متناوب روشن و خاموش شوند.
در مقابل، موتورهای سوخت جامد — که در بیشتر راکتها و پدافندهای هوایی مدرن استفاده میشوند — پس از روشن شدن، سوخت را بهصورت یکپارچه میسوزانند و در صورت بروز نقص، معمولاً منجر به انفجار یا جداسازی قطعاتی مانند نازل میشوند.
بر اساس این تحلیل، هینز معتقد است آنچه در تصاویر دیده میشود، «به احتمال زیاد یک موشک بالستیک با موتور پیشران مایع است که بهدلیل نقص فنی بهدرستی عمل نکرده است.»
گستره مشاهده و الگوی پروازی پرتابه
یکی از نکات قابلتوجه درباره این رویداد، گستره جغرافیایی وسیعی است که این پرتابه در آن قابل رؤیت بوده است. گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که این پدیده در آسمان استانهای متعددی از جمله گلستان، مازندران، خراسان رضوی، سمنان، اصفهان، یزد و تهران مشاهده شده است.
موشکهای بالستیک، بهویژه از نوع دوربرد، در ارتفاع بالا و مسیر قوسی پرواز میکنند. آنها در مرحله دوم پرواز، سرعتی بالغ بر ۲۴ هزار کیلومتر بر ساعت پیدا میکنند و حتی از جو زمین خارج شده و هنگام بازگشت، با سرعت مافوق صوت به زمین بازمیگردند.
هینز میافزاید: «به دلیل ارتفاع زیاد پرواز، چنین پرتابههایی حتی از فاصلههای بسیار دور قابل مشاهده هستند، همانطور که پرتابهای فضایی اسپیسایکس در آمریکا یا پرتابهای موشکی اسرائیل از نقاط دور دیده میشوند.»
با این حال، به دلیل نبود جزئیات بیشتر در تصاویر موجود، نوع دقیق موشک و منشأ پرتاب آن هنوز قابلتشخیص نیست. همچنین، تعیین مکان پرتاب نیز، بدون آگاهی از برد دقیق موشک، امکانپذیر نیست.
زمینه نظامی و پیشینه پرتابهای ایران
این حادثه در شرایطی رخ میدهد که ایران اخیراً در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، از موشکهای بالستیک متعددی علیه این کشور استفاده کرد.
بنا بر اعلام رسمی، موشکهای «خرمشهر» و «فتاح ۱» از جمله تسلیحات بهکار رفته در این حملات بودند.
با وجود سامانههای پدافند پیشرفته اسرائیل، تعدادی از موشکهای ایران به اهداف خود در خاک این کشور اصابت کردند. در مقابل، نیروی هوایی اسرائیل نیز به اهداف پدافندی ایران در چند نقطه پاسخ داد.
نیروی هوافضای سپاه پاسداران طیف متنوعی از موشکهای بالستیک، کروز و راکتهای تاکتیکی را تولید میکند.
ایران در یک دهه گذشته، بارها این تسلیحات را در حملات فرامرزی به کار گرفته است؛ از جمله حملات به مواضع داعش در سوریه، پایگاههای آمریکا در عراق و اقلیم کردستان، مواضع گروههای کرد مخالف در اقلیم کردستان عراق، مواضع جیشالعدل در پاکستان و اهدافی در خاک اسرائیل.
نگرانیهای منطقهای و بینالمللی
برنامه موشکی ایران همواره یکی از محورهای نگرانی غرب بوده است؛ نه صرفاً بهدلیل پیشرفت تکنولوژیکی آن، بلکه بهخاطر انتقال فناوری و تسلیحات به گروههای نیابتی در منطقه.
در حالی که متحدان ایران مانند حزبالله لبنان و حماس در سالهای اخیر تضعیف شدهاند، برخی تحلیلگران معتقدند یمن اکنون به یکی از مراکز اصلی بهرهبرداری از موشکهای ایرانی تبدیل شده است و این کشور یا گروههای مورد حمایت آن، از این تسلیحات برای حمله به اسرائیل و کشتیهای نفتی در دریای سرخ استفاده میکنند.
English
View this article in English
