صدای همایون در گلو ماند؛ سیاست بر صحنه غلبه کرد؟

صدای همایون در گلو ماند؛ سیاست بر صحنه غلبه کرد؟

صدای همایون در گلو ماند؛ سیاست بر صحنه غلبه کرد؟

به گزارش ایران‌گیت، جنجال بر سر لغو کنسرت خیابانی همایون شجریان در میدان آزادی تهران، نه‌تنها با توقف این رویداد پایان نیافته، بلکه به بحرانی نمادین در رابطه میان هنرمندان، نهادهای حکومتی و افکار عمومی تبدیل شده است.

تصمیم ناگهانی شهرداری تهران به لغو این کنسرت، واکنش‌های گسترده‌ای را از سوی مقامات دولتی، رسانه‌ها، فعالان اجتماعی و کاربران شبکه‌های اجتماعی در پی داشته است؛ از انتقاد به «بی‌برنامگی مدیریتی» تا طرح اتهاماتی درباره «دخالت جریان‌های سیاسی».

همزمان، شخص همایون شجریان نیز در معرض فشارها و انتقاداتی متضاد قرار گرفته است؛ از حمایت‌ از «صدای مردم بودن» تا متهم شدن به «همراهی با سیاست‌های رسمی».

این گزارش، به بررسی ابعاد مختلف این رویداد، مواضع مسئولان، واکنش رسانه‌ها و جامعه هنری، و پیامدهای احتمالی آن برای آینده کنسرت‌های خیابانی در ایران می‌پردازد.

جنجال‌ بر سر لغو کنسرت همایون شجریان در میدان آزادی؛ واکنش‌ها ادامه دارد

ماجرای لغو کنسرت خیابانی همایون شجریان در میدان آزادی تهران، با وجود گذشت چند روز، همچنان واکنش‌برانگیز است. این کنسرت که قرار بود جمعه شب، ساعت ۱۰، برگزار شود، به تصمیم شهرداری تهران لغو شد؛ با این حال، پیامدهای آن در سطح رسانه‌ای و سیاسی همچنان ادامه دارد.

روز جمعه ۱۴ شهریور (۵ اوت)، نادره رضایی، معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در ویدیویی با عذرخواهی از مردم، هنرمندان و شخص همایون شجریان، اعلام کرد: «ایشان قرار بود در هفته وحدت محور شادی و همدلی مردم باشند.»

وی با ابراز تأسف از «بی‌مهری‌های فراوان» نسبت به شجریان، ابراز امیدواری کرد که او «برای مردم» reconsider کند و تصمیمش را تغییر دهد.

این اظهارات در حالی مطرح شد که به نظر می‌رسد منظور رضایی، اشاره به رد پیشنهاد اجرای کنسرت در سالن ۱۲ هزار نفری ورزشگاه آزادی به‌جای میدان آزادی باشد؛ پیشنهادی که از سوی شهرداری مطرح و با استقبال چندانی روبه‌رو نشد.

همزمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، روز پنجشنبه در گفت‌وگو با خبرآنلاین تأکید کرد اجرای کنسرت در میدان آزادی، اولویت دولت بوده است تا «حضور میلیونی مردم، فرصتی برای تقویت انسجام و همبستگی و امید ملی» فراهم آورد.

او با اشاره به ملاحظات برخی نهادها، بر لزوم صداقت با مردم تأکید کرد و افزود: «باید مسئولیت تصمیمات را شفاف پذیرفت، نه آن‌که آن را به دیگران واگذار کرد.»

همایون شجریان نیز در بیانیه‌ای درباره لغو کنسرت، علت این تصمیم را «ناتوانی در مدیریت جمعیت میلیونی» عنوان کرد و انتقاد نمود که چرا پیش از صدور مجوز، برنامه‌ریزی و تمهیدات لازم اندیشیده نشده بود.

در همین حال، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه مسئولان شهرداری تهران مانع ورود تجهیزات صوتی به میدان آزادی شده‌اند.

شهرداری اما در دفاع از خود گفته است که مجوز اولیه اجرا با این تصور صادر شده بود که تمامی هماهنگی‌ها و برنامه‌ریزی‌ها از قبل انجام شده است.

پیشنهاد اجرای کنسرت در سالن سرپوشیده ورزشگاه آزادی نیز از سوی شهرداری مطرح شد اما مورد قبول واقع نشد.

انتقادات از لغو کنسرت به سرعت به فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی کشیده شد. برخی رسانه‌ها و کاربران، تصمیم شهرداری را ناشی از فشارهای سیاسی دانستند و آن را در راستای مواضع جبهه پایداری و رویکردهای علیرضا زاکانی، شهردار تهران، تفسیر کردند.

در واکنش به این انتقادات، تصویری از نامه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به معاونت امور شهری وزارت کشور منتشر شد که نشان می‌داد مجوز این کنسرت در تاریخ ۲۵ تیر صادر شده، اما نامه رسمی برای هماهنگی با شهرداری و دیگر نهادهای ذی‌ربط، تنها در تاریخ ۹ شهریور ارسال شده است.

هنوز مشخص نیست که پیش از کنفرانس خبری همایون شجریان، مکاتبات دیگری میان وزارت ارشاد و شهرداری صورت گرفته یا خیر.

رسانه‌ها به دنبال مقصر؛ از عوامل خارجی تا جریان‌های تندرو داخلی

روزنامه‌های تهران در شماره پنجشنبه خود، روایتی متفاوت از لغو این کنسرت ارائه دادند. روزنامه شرق، آن را نتیجه مخالفت برخی منتقدان و در راستای «پروژه براندازان» دانست.

روزنامه هم‌میهن نیز دلیل لغو را نه «حجاب» یا «ناهنجاری»، بلکه «ترس از حضور گسترده مردم در خیابان» عنوان کرد و با اشاره به نقش «تندروهای داخلی و براندازان خارجی»، این دو گروه را «دشمنان مردم» خواند.

در سوی مقابل، برخی کاربران ارزشی و چهره‌های حامی محدودیت‌های فرهنگی که معمولاً در برابر برگزاری کنسرت‌ها موضع‌گیری می‌کنند، این بار نه‌تنها مخالفتی نشان ندادند بلکه از برگزاری این رویداد نیز استقبال کردند.

روزنامه اصولگرای فرهیختگان هم با انتقاد از ناهماهنگی میان نهادها، کنسرت همایون شجریان را با نماز جمعه و «راهپیمایی عید غدیر» مقایسه کرد و نوشت نظام در برگزاری چنین رویدادهایی در زمان کوتاه، تجربه کافی دارد.

انتقادات از خود شجریان؛ از سکوت تا همراهی با نظام

پیش از لغو رسمی کنسرت، بخشی از واکنش‌ها متوجه شخص همایون شجریان بود.

برخی منتقدان حکومتی، او را به همکاری با سیاست‌های رسمی و تلاش برای «عادی‌سازی» وضعیت موجود متهم کردند؛ اتهامی که با پاسخ او همراه شد. وی در اینستاگرام تأکید کرد که نسبت به مشکلات مردم آگاه است و هدفش از اجرای این کنسرت، «انکار رنج‌ها» نبوده است.

بخشی از منتقدان، شجریان را به «بازی خوردن» از دولت متهم کردند و گروهی دیگر ـ که طرفداران او نیز هستند ـ از وی خواستند که «در کنار مردم بایستد».

حمید فرخ‌نژاد، بازیگر سینما که پس از اعتراضات ۱۴۰۱ از ایران مهاجرت کرده، در پستی اینستاگرامی نوشت: «همایون باید هنرمند و صدای مردم باقی بماند» و از او خواست کامنت‌های بسته صفحه‌اش را باز کند تا صدای مخاطبانش را بشنود.

کاملیا سجادیان، مادر محمدحسن ترکمان، از جان‌باختگان اعتراضات ۱۴۰۱ نیز کنسرت را «بازی حکومت با احساسات مردم» خواند و پرسید که آیا همایون شجریان حاضر است روشن کند «حاکمیتی که همواره از مردم فاصله داشته، مقاصدش را به او دیکته کرده است یا نه؟»

شجریان در کنفرانس خبری خود تأکید کرد که این وزارت فرهنگ و ارشاد بوده که به سراغ او آمده، در حالی‌که او سال‌ها پیش‌تر خواهان برگزاری کنسرت خیابانی بوده است و نمی‌داند چرا اکنون با اجرای آن موافقت شده است.

در کنار این انتقادات، برخی نیز به سکوت شجریان در بزنگاه‌های سیاسی اشاره کردند. منتقدان معتقدند او در جریان اعتراضات و در مواجهه با سرکوب سیاسی، واکنشی درخور نداشته و همچنین، همانند بسیاری از خوانندگان مرد، در برابر ممنوعیت خوانندگی زنان سکوت کرده تا بتواند اجرای زنده بیشتری داشته باشد.

شایان ذکر است که پس از کشته‌شدن مهسا امینی، در کنسرت شجریان در ملبورن استرالیا، همزمان با اجرای «مرغ سحر»، تصویر مهسا به نمایش درآمد. با این حال، پس از بازگشت به ایران، گذرنامه‌اش به مدت یک هفته توقیف شد.

آینده نامعلوم کنسرت‌های خیابانی؛ دولت در آزمون اعتماد عمومی

دولت مسعود پزشکیان، این کنسرت را نخستین گام در سلسله‌برنامه‌هایی برای اجرای کنسرت‌های خیابانی با حضور چهره‌های مطرح موسیقی معرفی کرده بود.

پس از اعلام لغو کنسرت همایون شجریان، برخی رسانه‌ها نام هنرمندانی مانند رضا صادقی و علیرضا قربانی را نیز به‌عنوان گزینه‌های بعدی مطرح کردند.

در همین حال، رسانه‌ها از برگزاری اجرای رایگان سالار عقیلی در جشن‌های هفته وحدت با عنوان «ایران عزیز» در کنار دریاچه چیتگر خبر داده‌اند.

با این‌حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که این برنامه با استقبال اندکی روبه‌رو بوده و تصاویر منتشرشده از شب نخست، صندلی‌های خالی بسیاری را نشان می‌دهد.

اکنون، با توجه به حواشی پیش‌آمده برای کنسرت همایون شجریان و علی‌رغم تمایل دولت برای ادامه این برنامه‌ها، این سؤال مطرح است که آیا دیگر خوانندگان محبوب حاضر خواهند بود ریسک اجرای کنسرت خیابانی در چنین فضای پرتنشی را بپذیرند یا خیر.