به رسمیت شناختن؛ ژستی برای رأی، نه راهی برای صلح
به رسمیت شناختن؛ ژستی برای رأی، نه راهی برای صلح
به گزارش آژانس خبری ایرانگیت، در حالی که روند به رسمیت شناختن کشور فلسطین از سوی برخی دولتهای غربی شتاب گرفته، این تحولات با واکنشهای متفاوتی در میان تحلیلگران سیاسی، مقامات اسرائیلی، و فعالان فلسطینی مواجه شده است.
در تازهترین نشست مجازی برگزارشده توسط موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، سه کارشناس برجسته از سه دیدگاه مختلف – حقوقی، سیاسی و رسانهای – به بررسی ابعاد پنهان و پیامدهای آشکار این اقدامات دیپلماتیک پرداختند.
این گفتوگو که با حضور تال بکر، مشاور حقوقی پیشین وزارت خارجه اسرائیل، سامر سینیجلاوی، از فعالان برجسته جنبش فتح، و ایزابل لاسر، خبرنگار دیپلماتیک روزنامه فرانسوی لو فیگارو برگزار شد، پرده از چالشهای پیچیدهتری برداشت که پشت تصمیمات سیاسی ظاهرالصلاح برخی دولتها نهفته است: از بحران مشروعیت رهبری فلسطینی گرفته تا نگرانیهای امنیتی اسرائیل و بهرهبرداری دولتهای اروپایی از این پرونده برای اهداف داخلی.
به رسمیت شناختن فلسطین؛ چالشی دیپلماتیک میان واقعیت، سیاست و افکار عمومی
در تاریخ ۱۸ سپتامبر، موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک میزبان یک میزگرد مجازی با حضور سه چهره برجسته بینالمللی بود: تال بکر، کارشناس حقوقی اسرائیلی و معاون مؤسسه شالوم هارتمن، سامر سینیجلاوی، فعال سیاسی فلسطینی و رئیس صندوق توسعه اورشلیم، و ایزابل لاسر، روزنامهنگار دیپلماتیک نشریه لو فیگارو.
این نشست، به بررسی پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک اقدامات اخیر برخی دولتهای غربی در به رسمیت شناختن کشور فلسطین اختصاص داشت.
شرکتکنندگان در این گفتوگو، هر یک از منظر خود به بررسی ابعاد مختلف این تحولات پرداختند؛ از نگرانیهای امنیتی اسرائیل گرفته تا ناکارآمدی ساختاری تشکیلات خودگردان فلسطین و انگیزههای سیاسی دولتهای اروپایی.
تال بکر: به رسمیت شناختن فلسطین، ابزاری نمایشی و بیتأثیر
از نگاه تال بکر، تصمیمات اخیر برخی کشورهای غربی در به رسمیت شناختن کشور فلسطین نه بر پایه تحلیل واقعبینانه و یا تمهیدی برای صلح، بلکه بهعنوان ابزاری برای فشار به اسرائیل و پاسخ به فشارهای داخلی اتخاذ شدهاند.
او تأکید دارد که این تصمیمات عمدتاً “نمایشی” هستند و هدفشان بیشتر «خوب به نظر رسیدن» است تا «خوب عمل کردن».
بکر با اشاره به اینکه این اقدامات عملاً هیچ شرطی نظیر آزادی گروگانهای اسرائیلی، خلع سلاح حماس یا آغاز مذاکرات دوطرفه ندارند، این روند را نه تنها غیرسازنده بلکه حتی خطرناک توصیف میکند.
او تصریح میکند که اسرائیلیها این حرکتها را پیروزی حماس میدانند؛ گروهی که به گفته او، خود از این تصمیمات استقبال کرده و آنها را نتیجه مستقیم حمله ۷ اکتبر میدانند.
در انتقاد از قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل موسوم به «بیانیه نیویورک»، بکر خاطرنشان میکند که اعطای به رسمیت شناختن، تنها با وعدههایی از سوی تشکیلات خودگردان فلسطین برای اصلاحات، از جمله برگزاری انتخابات، صورت گرفته است؛ وعدههایی که پیشتر بارها داده شده و محقق نشدهاند.
به عقیده وی، این روند معکوس به جای تشویق اصلاحات، موجب تقویت نیروهای افراطی میشود و در نهایت تنها طرفداران الحاق کرانه باختری در اسرائیل از آن سود خواهند برد.
سامر سینیجلاوی: به رسمیت شناختن بدون اصلاحات، راه به جایی نمیبرد
سامر سینیجلاوی نیز با دیدی انتقادی، به رویکرد کشورهای اروپایی مینگرد و آن را بیشتر ناشی از فشار افکار عمومی و اعتراضات گسترده در شهرهای اروپا میداند تا علاقهای واقعی به حمایت از روند صلح.
او تأکید دارد که به رسمیت شناختن فلسطین، مادامی که با اصلاحات ساختاری و تغییر رهبری همراه نباشد، تأثیر واقعی نخواهد داشت.
او ضمن انتقاد از عملکرد محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، ادعا میکند که اصلاحاتی که از سوی عباس وعده داده شده، تاکنون اجرایی نشده و در عمل، تشکیلات به دولتی شبهپلیسی بدل شده است که حتی فعالان صلحطلب را نیز سرکوب میکند.
سینیجلاوی پیشنهاد میدهد که انتخابات فلسطینی باید پیش از انتخابات بعدی در اسرائیل برگزار شود تا مردم اسرائیل شاهد تولد رهبری جدید، مشروع و متعهد به صلح در طرف فلسطینی باشند.
به اعتقاد او، چنین تحولی میتواند افکار عمومی اسرائیل را به حمایت از مذاکرات واقعی سوق دهد. او میافزاید که مهمترین مسئله، پاسخ به نگرانیهای امنیتی اسرائیل است نه فشار دیپلماتیک یکطرفه.
ایزابل لاسر: فرانسه و سیاست تعادل در بحران خاورمیانه
ایزابل لاسر با تمرکز بر نقش فرانسه در این روند، سه عامل کلیدی را در تصمیم پاریس برای پیشبرد ابتکار به رسمیت شناختن کشور فلسطین برجسته میکند: ناامیدی رئیسجمهور امانوئل مکرون از سیاستهای بنیامین نتانیاهو، واکنش به بحران انسانی در غزه، و تلاش برای کاهش فشارهای داخلی از سوی چپگرایان فرانسه.
به گفته لاسر، مکرون در تلاش است تا با برگزاری کنفرانسهای بینالمللی، همانگونه که در سیاست خارجیاش مرسوم است، نقش رهبری خود را در صحنه جهانی تقویت کند. وی تأکید میکند که این استراتژی، بیش از آنکه مبتنی بر تحلیل منطقهای باشد، پاسخی به چالشهای داخلی و بحران مشروعیت سیاسی مکرون در پی اعتراضات داخلی نظیر جنبش جلیقهزردهاست.
با این حال، لاسر هشدار میدهد که این سیاست به اصطلاح «متعادل»، ممکن است در عمل نتیجه معکوس دهد. زیرا اسرائیل به رسمیت شناختن یکجانبه فلسطین را بهمنزله تأیید خشونتهای حماس و تضعیف امنیت خود تلقی میکند.
چنین برداشتهایی ممکن است اسرائیل را به اقدامات واکنشی مانند الحاق اراضی کرانه باختری سوق دهد؛ حرکتی که بهطور جدی آرمان تشکیل کشور فلسطین را تضعیف خواهد کرد.
بحران مشروعیت و افق صلح
با نگاهی فراتر از این میزگرد، روشن است که موضوع به رسمیت شناختن کشور فلسطین دیگر تنها یک اقدام دیپلماتیک نمادین نیست، بلکه به گرهای پیچیده از سیاستهای داخلی، معادلات امنیتی و بحران مشروعیت طرفین بدل شده است.
تشکیلات خودگردان فلسطین، به دلیل فساد، سرکوب مخالفان و ناکارآمدی در ارائه خدمات عمومی، با بحران مشروعیت جدی روبهروست. از سوی دیگر، افکار عمومی در اسرائیل پس از حمله ۷ اکتبر، بیش از پیش نسبت به تشکیل کشور فلسطین بیاعتماد شدهاند.
در چنین شرایطی، به رسمیت شناختن بدون اصلاحات واقعی، نهتنها کمکی به صلح نمیکند بلکه شکاف موجود را عمیقتر میسازد.
تلاشهای دیپلماتیک باید با الزاماتی همراه باشند؛ از جمله: تضمین برگزاری انتخابات آزاد در فلسطین، نظارت بینالمللی بر اصلاحات حکومتی، فشار متوازن بر هر دو طرف برای احترام به تعهدات خود و مهمتر از همه، گشودن باب گفتوگوهای دوجانبه.
آیندهای که در گرو صداقت و شجاعت سیاسی است
گفتوگوی برگزارشده توسط موسسه واشنگتن، نمایی واقعی از سردرگمی دیپلماتیک و تعارض منافع در مسیر به رسمیت شناختن فلسطین به تصویر کشید.
اگرچه خواسته تشکیل کشور مستقل فلسطین در سطح بینالمللی حمایت قابل توجهی دارد، اما چالش اصلی همچنان در تغییر واقعی ساختار قدرت در دو سوی منازعه و ایجاد اعتماد باقیست.
پرسش محوری این است: آیا اقدامات دیپلماتیک اخیر راهی بهسوی صلح باز خواهد کرد، یا تنها به یک بازی نمادین دیگر بدل خواهد شد که فضا را برای افراطگرایان آمادهتر میکند؟
آینده پاسخ خواهد داد، اما آنچه مسلم است، راهحل این بحران نه در شتاب دیپلماتیک، بلکه در عمق اصلاحات و شجاعت در گفتوگوی واقعی نهفته است.
English
View this article in English
