بازگشت دیپلماسی سایه؛ آیا لاریجانی جانشین سلیمانی در منطقه است
بازگشت دیپلماسی سایه؛ آیا لاریجانی جانشین سلیمانی در منطقه است
در بحبوحه دگرگونیهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و همزمان با بازتعریف معادلات قدرت در منطقه، سیاستورزی امنیتی ایران نیز وارد مرحلهای تازه شده است.
آژانس خبری ایرانگیت، با رویکرد تحلیلی و تمرکز بر لایههای پنهان تصمیمسازی در ایران و پیرامون، در تلاش است تصویری واقعبینانه از پویاییهای منطقه ارائه دهد.
در این چارچوب، سعید آگنجی، سردبیر آژانس خبری ایران گیت، نگاهی موشکافانه به نخستین سفر خارجی علی لاریجانی در جایگاه دبیر شورای عالی امنیت ملی داشته است—سفری که فراتر از دیپلماسی رسمی، حامل پیامهای آشکار و پنهان برای بازیگران کلیدی خاورمیانه است.
بازگشت چهره کهنهکار با پیامی تازه؛ علی لاریجانی در عراق و لبنان
تحلیل سیاسی از سفر استراتژیک دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی ایران
در نخستین مأموریت خارجی خود بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، علی لاریجانی به بغداد و بیروت سفر کرد—حرکتی که نهفقط نشانگر بازگشت او به قلب معادلات منطقهای بود، بلکه پیامی روشن از سیاست خارجی جدید ایران در دوران پس از تحولات ۲۰۲۴ به همراه داشت: تهران حاضر نیست از مواضع امنیتی و استراتژیک خود در منطقه عقبنشینی کند، اما آماده گفتوگو و بازتعریف تعاملات منطقهای است.
سفری در زمانهی تردید و تنش
این سفر در زمانی انجام شد که خاورمیانه در وضعیت فوقالعادهای بهسر میبرد. جنگ بزرگ غزه، افزایش فشارهای آمریکا بر محور مقاومت، و تلاشهای تازه برای خلع سلاح حزبالله لبنان، شرایطی را ایجاد کرده که هرگونه سفر دیپلماتیک در منطقه، بیش از آنکه نمادین باشد، معناگر موضعگیری مستقیم است.
در چنین بستر پرتنشی، انتخاب علی لاریجانی—یکی از باتجربهترین بازیگران جمهوری اسلامی در دیپلماسی امنیتی—بهعنوان فرستاده ارشد امنیتی ایران، نشان از بازگشت تهران به «سیاستورزی فعال و چندلایه» دارد. کسی که نهتنها با ساختار قدرت در منطقه آشناست، بلکه زبان مذاکره و تقابل نرم را نیز بهخوبی میداند.
بغداد؛ تعمیق همکاری امنیتی در دل توازن حساس
در عراق، لاریجانی با قاسم الاعرادی مشاور امنیت ملی و همچنین نخستوزیر محمد شیا آلسعدانی دیدار کرد. در این دیدارها بر همکاریهای امنیتی، کنترل مرزها، مبارزه با تروریسم و امضای توافقنامههای امنیتی جدید تأکید شد.
عراق، بهعنوان یکی از کشورهایی که بین سه قطب تهران، واشنگتن و ریاض در حرکت است، همچنان برای ایران یک شریک راهبردی به شمار میرود.
لاریجانی تلاش کرد در این سفر، نهفقط حضور امنیتی ایران را تثبیت کند، بلکه بغداد را مجدداً به عنوان نقطه اتصال اقتصادی و ژئوپلیتیکی برای پروژههای منطقهای تهران فعال سازد.
بیروت؛ پشتیبانی بیوقفه از محور مقاومت
اما مقصد دوم، از نظر پیامهای منطقهای اهمیت بیشتری داشت: لبنان.
سفر لاریجانی همزمان شد با افزایش فشارهای داخلی و خارجی بر حزبالله لبنان، از جمله طرح بحثبرانگیز خلع سلاح این گروه که با حمایت واشنگتن مطرح شده است. ایران با این سفر، عملاً پاسخ این روند را صادر کرد.
لاریجانی ضمن دیدار با مقامات ارشد لبنانی، پیامی را منتقل کرد که نه فقط بازتاب سیاست جمهوری اسلامی بود، بلکه حامل ضمانتی برای ادامه حمایت از مقاومت نیز تلقی شد: «ایران از تصمیمات دولت لبنان حمایت میکند؛ اما سلاح مقاومت، خط قرمز امنیت منطقهای ماست.»
جمهوری اسلامی از حزبالله، نه فقط بهعنوان یک متحد شیعه، بلکه بهعنوان یکی از پایههای بازدارندگی در برابر اسرائیل یاد میکند. ایران میداند که تضعیف حزبالله میتواند به تضعیف کل محور مقاومت و اختلال در معادله بازدارندگی در جنوب لبنان منجر شود.
نقشهبرداری مجدد از جایگاه منطقهای ایران
سفر لاریجانی را باید بخشی از تلاشی بزرگتر برای بازتعریف جایگاه ایران در نظم متحول خاورمیانه دانست. نظمی که تحت تأثیر جنگهای غزه، نزدیکی کشورهای عربی به اسرائیل، تحولات در عربستان و ترکیه، و بازگشت فعال آمریکا به منطقه در حال شکلگیری است.
در این نظم تازه، ایران تلاش دارد چند پیام کلیدی را مخابره کند:
• تهران همچنان متحدان منطقهای خود را حفظ کرده و ارادهای برای خروج از معادلات ندارد.
• فشارهای بینالمللی، تأثیری بر حمایت ایران از گروههای مقاومت نخواهد داشت.
• سیاست خارجی جمهوری اسلامی در دوره لاریجانی، میتواند به جای تندروی، متکی به «گفتوگو، مهار و مدیریت بحران» باشد.
جمعبندی نهایی: تهران در میدان، نه در حاشیه
علی لاریجانی در این سفر نشان داد که ایران نه در حاشیه تحولات منطقهای، بلکه در متن آن باقی مانده است.
با وجود چالشهای داخلی و فشارهای بینالمللی، جمهوری اسلامی همچنان به «محور مقاومت» وفادار مانده و از طریق دیپلماسی امنیتی، سعی دارد جغرافیای نفوذ خود را بازتعریف کند.
اما اینبار، چهرهای به میدان آمده که هنر بازی در «خط باریک میان منافع و تهدیدها» را میداند.
سیاستورزی لاریجانی، نه مبتنی بر بلندگو، بلکه بر پایه مذاکره، هشدار نرم، و تضمین حضور است.
اگر این روند ادامه یابد، شاید بتوان از شکلگیری فاز تازهای در سیاست امنیتی ایران سخن گفت—فازی که در آن همزمان، دیپلماسی و مقاومت در کنار هم پیش میروند.
English
View this article in English
